عنوان کامل پایان نامه :

مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

رمزي نعناعه پس از ذکر روايت قرطبي از وهب بن منبّه ـ که اختصار آن قبلاً ذکر گردید ـ با ارائه‌ي نظر ابن کثير، نتيجه‌‌گيري مي‌‌کند که اين موضوع از اسرائيليات و خصمانه و نفرت برانگيز می باشد: «وَ قَد رَوي ابن کثير خبراً قريباً من هذا عن کعب الاحبار، و علق عليه بقوله؛[1] «علامه طباطبائي پس از نقل روايات ياد شده از الدّرالمنثور سيوطي مي‌‌گويد: «هيچ نقّاد يا بصيرتي در اين روايات با هيچ يک از موازين علمي و اصول مسلم و ديني سازگاري ندارد.»[2] هم او رواياتي را از قمي و کليني نقل نموده و به دليل ضعف سند و متن آن‌ها را مردود مي‌‌شمارد.[3]

در «اعلام قرآن» بحث‌‌هاي مفصّلي درمورد‌‌ي ادريس نوشته شده می باشد، بر اساس روايات غير قرآني و غيراسلامي: «اولين کسي می باشد که خط نوشته و لباس دوخته و لباس پوشيده و نخستين کسي می باشد که شهر بنا کرده و علم نجوم و تقويم به وسيله او شروع شده و براي اينکه اسرار الهي کشف نشود کتب علمي ادريس در دريا افکنده گردید.»[4]

 

ـ انعکاس داستان ادريس در آثار عطّار نيشابوري

داستان ادريس انعکاس ويژه‌‌اي در آثار ادبي دارد. در آثار منثور و منظوم و متون تفسيرهاي فارسي به کرات آمده و مضمون همه يا تکرار مکرّرات کتاب‌‌هاي مقدّس می باشد يا تفسيرهاي عرفاني و برداشت‌‌هاي اشراقي؛ قبل از عطّار، سنايي در بيت مشهوري گفته می باشد:

 

بمير اي دوست پيش از مرگ اگر مي‌زندگي خواهي

 
  که ادريس از چنين مردن بهشتي گشت پيش از ما

به نقل از: فرهنگ تلميحات، ص 98

در «اسرارالتوحيد» ابوسعيد ابوالخير آمده می باشد: «اين بيچاره را گفت:… اين کوه آن می باشد که خداي عزّوجل ادريس عليه السلام از اين جاي به آسمان بود که وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا و اشارت به کوهي نمود که معروف می باشد به صومعه‌ي ادريس عليه‌السلام.»[5]

ترديدي نداريم که آثار سنايي و ابوسعيد از منابع و مآخذ اصلي تمثيلات عطّار هستند. در متون عرفاني کلمات حکيمانه‌‌اي به ادريس نسبت داده‌‌اند که به نوشته‌‌هاي کتب مقدّس شباهت دارد.

عطّار در مناجات‌‌نامه و توحيديه‌ي الهي‌‌نامه مي‌‌گويد:

زهي رحمت که گر يک ذرّه ابليس   بيابد گوي بربايد ز ادريس

الهي‌نامه، ص 112 و اسرارنامه 92

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

گاه ادريس را کيمياسازي مي‌‌داند که زیرا خضر عمر جاودان دارد:

دو پر در سايه‌ي سيمرغ کن باز   برِ ادريس بنشين کيميا ساز

همان: 129

در معراج نامه‌‌ي مصيبت‌‌نامه، عطّار، ادريس را با وصف ويژگي مهم علمي و تدريس، شاگرد حضرت رسول اکرم(ص) در معراج قلمداد نمود. که پس از پروردن آدم(ع) درس «ما اوحي» را به ادريس آموزش داده می باشد:

بود آدم بي‌پدر بي‌مادري
بعد از آن در صدر گردید تدريس را

  او پروردش، زهي جان‌پروري!
درس« ما اوحي » بگفت ادريس را

مصيبت‌نامه، ص 136

تفسير و تعبيري که عطّار از ادريس دارد تصریح به حديث (موتوا قبل اَن تموتوا) مرگ اختياري[6] در اسرارنامه و ديوان شعر همان پيام را در نظر دارد:

پيش از اجل بمرد و به آن زندگي رسيد

  ادريس وقت گشت که جان چشم باز نمود

ديوان، ص 155 و فرهنگ کاربرد…، ص 20

عطّار در اسرارنامه که عروج ادريس در حرم و بهشت الهي تصریح دارد و قبل از هر کسي به آنجا رفته می باشد:

امير سابقان، ادريس اعظم   ز نور تو حرم را گشته محرم

اسرارنامه، ص 97

مولوي به مکان و مقام آسماني و بهشتي ادريس تصریح دارد و مي‌‌گويد:

عيسي و ادريس بر گردون شدند   با ملايک زیرا که همجنس آمدند

مثنوي، 4/758

در اشعار معاصر هم، تلميح به داستان ادريس دارند. بهار گفته می باشد:

من هم نروم زليخا زيرا که نرفت

  ادريس نبي از باغ جنان

فرهنگ اساطير، ص 89- ديوان بهار، 1/ 390

 

[1] و من هذا من الاسرائیلیات و فی بعضه نکاره » الاسرائیلیات…، همان و البدایه و النهایه، ج 1: ص 100

[2] المیزان، ج 14، ص 71

[3] همان، به نقل از پژوهشي در باب اسرائیلیات، صص 318 و 315

[4] اعلام قرآن، ص 101

[5] همان، ص 99

[6] احادیث مثنوی، ص 116

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه گردید تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته گردد.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری