عنوان کامل پایان نامه :

مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

ـ تفسير

«تفسير در اصطلاح علوم قرآني به آن دانشي گفته مي‌‌گردد که از علم و آگاهي به کلام خدا بحث مي‌‌کند و به فهم معاني و استنباط احکام از متن آيات الهي کمک مي‌‌کند.»[1] علم تفسير مانند‌‌ علوم مهمي می باشد که فراگيري آن بر امّت اسلامي لازم و حفظ و فهم قرآن و تدبر در معاني آن مانند اموري می باشد که خداوند آن را بر امّت اسلامي واجب گردانيده می باشد.

معمولاً لازم می باشد توأم با واژه‌ي تفسير، تصریح‌‌اي هم به تأويل بشود؛ به تعبيري ديگر، تفسير بحث معني و مفهوم قرآن و کشف حقيقت‌‌هاي آن مي‌‌باشد، امّا تأويل به آن معاني قرآن مي‌‌پردازد که از ظاهر کلمات دريافت نمي‌‌گردد.

گروهي از علما مي‌‌گويند: اصطلاح «تفسير» در تفسسير روايي يا همان تفسير به مأثور بکار برده مي‌‌گردد ولي «تاويل» بر تفسير درايي يا همان تفسير به راي و اجتهاد اطلاق مي‌‌گردد. به هر حال معروف آن می باشد که «تفسير» شامل تفسير به مأثور و تفسير به رأي و اجتهاد می باشد و با بحث درمورد‌‌ي لفظ و معني مرتبط مي‌‌باشد و دائره‌‌ي شمول وسيع می باشد که استعمال «تفسير» در اين معاني به حقيقت عرفي در آمده می باشد.[2]

رسول اکرم(ص) فرموده: من فسّر القرآن برأيه إن اصابَ لم يوجر، و إن اخطا فليتبوا مقعده من النار؛ يعني اگر کسي قرآن را به رأي خود تفسير کند اگر چه به واقع رسيده باشد پاداشي نمي‌‌برد و اگر نسبت به واقع نيز دچار اشتباه گردد جايگاه او در آتش جهنم خواهد بود.[3]

البته تأويل در لغت به معني رجوع و بازگشت می باشد و تا حدي پیش روی با تفسير به کار مي‌‌رود.

از يک طرف؛ اگر چه دانستن منابع تاريخي از ضروريات مفسران می باشد، امّا گاهي نقل روايات غير معتبر نه تنها لازم نيست بلکه زيانبار هم می باشد.[4]

يکي از امتيازات ادبيات، صحت و ثقت در بسياري از نکات مبهم تاريخي می باشد مورّخ اغلب نگاه تحليلي و حاکميتي زمان خود را دارد امّا در بسياري از موار، اديب، شاعر و نويسنده گاه صريح و گاه با زبان رمزي و تصریح، به نکته‌‌هاي ظريف و دقيق تاريخي، اجتماعي و سياسي تصریح مي‌‌کند و اين سخن که «ادبيات آيينه‌‌ي تمام‌نماي اجتماع می باشد» مورد توافق اغلب محقّقان و دانش‌پژوهان می باشد.

حسن اعتماد، دوستي، علاقمندي اديب نسبت به جامعه و بالعکس، صداقت گفتار اديب را به ويژه در نقل قول روايات يا طنزهاي اجتماعي، مضاعف مي‌‌کند چنان که شاعر و نويسنده، به خصوص، شاعران متعهد و عارف و شريعت‌مدار، از مرجع و منابع مورد اعتماد و صحيح بهره گیری نکنند و از طرف ديگر با در نظر داشتن انديشه‌‌ي خيال‌‌پردازي و تصويرگري شاعرانه، گوينده را در معرض انتقادات شديد تاريخي و گفتاري قرار مي‌‌دهد به همين دليل کنکاش و جست‌و‌جو در بررسي و علل و عوامل آن روايات گويندگان شعر و ادب، بيشتر از ديگران لازم می باشد و البته با در نظر گرفتن شرايط زماني و مکاني گويندگان، مي‌توان از انتقادات نسبت به آنان کاست و ارزش ادبي آن‌‌ها را بهتر پاس داشت.

هميشه در پي تفسير و موشکافي قرآن و جزئيات آن بودن سفارش نشده می باشد. زيرا آن چه خداوند با حکمت خويش، مصلحت دانسته و رازهاي سر به مهري را پوشيده نگاه داشته و نيازي به تفصيل و تفسير آن براي مخاطبانش ندانسته می باشد و هر جا که فضل و حکمتش اقتضا کرده زیرا داستان حضرت يوسف به بسياري از نکات زندگي قصّه تصریح کرده می باشد و در تفسير و توضيح صحيح بعضي مسايل مذکور، حضرت رسول (ص) در حديث مبارک بيان کرده و زايد بر آن جزو اسرائيليات و چه بسا خرافه‌‌هايي بوده که آگاهان بر علوم قرآني را به شگفتي وا مي‌‌دارد و متأسفانه مفسران بزرگي زیرا طبري، فخر رازي و حتي سيوطي و… آن مسايل زايد را بدون تحقيق در تفاسير آورده‌اند. بي علت نيست اگر ابوحيان توحيدي (حافظ ثاني و فيلسوف و اديب معتزلي)[5] در جمله‌‌اي اغراق‌آميز نسبت به تفسير کبير امام فخر رازي گفته می باشد: «فيهِ کلُّ شيءٍ اِلاّ التَّفسير؛ در آن هر چيزي جزء تفسير، هست.»[6]

اين می باشد که بعضي از دانشمندان علوم قرآني معاصر به خوانندگان کتب تفسير، سفارش مي‌کنند از مطالعه‌ي تفاسير طولاني و مسايل زايد در آن‌ها پرهيز کنند. دعوتگران و مبلغان قرآني بحث‌‌هاي طولاني بلاغت و کلامي و… را کمتر تأکيد کنند و به اختصار مطالب قرآني را در صحت و صداقت بيان کنند.[7]

 

ـ اقسام تفسير

به گونه کلي تفسير‌‌ها از ديدگاه مفسران دو گونه می باشد: تفسير به مأثور و تفسير به رأي.

بعضي از کتب تفسير فقط مشتمل بر مأثورند و بعضي از آن‌ها توجيه اضافي اقوال و آرا را در بر دارند، تفسير به رأي و اجتهاد هر رنگ و شکلي داشته باشد اجمالاً از تفسير به مأثور جدا نمي‌‌گردد.

[1] متون تفسیری، ص 7 و بازشناخت اسرائيليات در نظم عراقي از نگارنده به تلخيص، صص 39ـ 45

[2] الاسرائیلیات و الموضوعات، ص29

[3] همان، ص 10

[4] روش‌شناسی تفسیر قرآن، ص 310

[5] فرهنگ معين، اعلام، ج 5

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

[6] دانستني‌هاي لازم براي مبلغ، ص 59

[7] همان

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه گردید تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته گردد.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری