دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 ماهیت حقوقی شرط فاسخ در قراردادها

قسمتی از متن پایان نامه :

 

مبانی و ادله صحت شرط فاسخ در فقه

مبانی و ادله صحت شرط فاسخ در فقه، با استفاده از احادیث، روایات و قواعد فقهی در قالب ادله نقلی و عقلی در ذیل بیان می شود.

2-1- ادله نقلی

ادله نقلی، از جمله دلایلی هستند که در قرآن کریم و روایات بیان شده است. آیات مرتبطی که در قرآن کریم آمده است، بیان شد. برخی از روایات و احادیثی که با تمسک به آنها می توان مبانی و دلایل صحت شرط فاسخ را استنباط کرد، در ذیل آورده شده است.

2-1-1- «المومنون (المسلمون) عند شروطهم الّا شرطاً حرِّم حلالاً او أحلَّ حراماً»[1]

روایت مزبور از احادیث معتبر نبوی و مشترک بین مذاهب خمسه می باشد. غالباً «المسلمون عند شروطهم…» است و گاه به عبارت «المومنون عند شروطهم …» می باشد. این حدیث معتبر، در فقه اسلامی به صورت یک قاعده مسلم فقهی در آمده و به موجب آن، شارع اسلام، مسلمانان را ملزم و پایبند به التزامات و تعهدات قراردادی خود می داند؛ مگر اینکه حرامی را حلال یا حلالی را حرام نماید، که در این صورت پایبندی به آن لازم نیست. مفاد این حدیث معادل مفاد «اوفو بالعقود» است و مقصود از شرط هر گونه التزام است. اگر در صحت و فساد تعهدی تردید پدید آمد به استناد این حدیث حکم نفوذ و صحت بر آن مترتب است. پس حدیث مذکور ناظر به وجود لزوم وفاء به تعهدات است و ربط به لزوم عقد ندارد. زیرا ایفاء تعهدات از مقولۀ احکام شرعی و قانونی است، اما لزوم عقود، از امور موضوعی و ماهوی است یعنی ربط به بیان ماهیات عقود و ایقاعات دارد و شارع مانند همۀ قانون گذاران جهان در امور موضوعی فهم عرفی را معیار قرار می دهد. برای نفوذِ الحاق شروط به عقود هم می توان به این حدیث استناد کرد.[2]

بنابراین، روایت مذکور اختصاص به ایفاء تعهدات دارد؛ و در صورت شک در صحت و نفوذِ تعهدات و شروط، و فساد تعهدی از تعهدات اصلی یا تبعی، می توان به این حدیث استناد کرد. همچنین، مفهوم این روایت معادل مفهوم آیه «اوفو بالعقود» و بیانگر «اصل حاکمیت و آزادی اراده در قراردادها» می‌باشد؛ که می توان صحت شرط فاسخ را از آن استنباط کرد.

[1]– وسائل الشیعه، ج 12، ابواب خیار، باب 6، به نقل از، بروجردی، 1388، منابع فقه شیعه، معاملات (1)، ج 23، ص380 و 381

[2]– جعفری لنگرودی، دائره المعارف عمومی حقوق، الفارق، ج 1، ص 397، 398 و 449

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سئوال های تحقیق            

سئوال های اصلی این پژوهش عبارتند از:

1- آیا شرط فاسخ با مبانی شروط در حقوق موضوعه ایران و حقوق اسلامی سازگار و قابل پذیرش است؟

2- آیا به واسطه شرط فاسخ می توان انحلال و انفساخ عقد را معلّق بر یک امر محتمل الوقوع نمود، به نحوی که با تحقق معلّق علیه، عقد از زمان وقوع آن خود بخود منحل و منفسخ گردد؟

اهداف تحقیق

اهداف اصلی پژوهش حاضر، بررسی نقش تعلیق در شرط و انحلال قرارداد به عنوان زایل کننده اثر قرارداد، بررسی سازگار بودن یا نبودن شرط فاسخ با مبانی حقوق موضوعه ایران و فقه امامیه، تعیین جایگاه شرط فاسخ در حقوق موضوعه به عنوان یکی از اسباب انحلال قرارداد و سقوط تعهدات، و کاربردی بودن موضوع آن می باشد.