مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

سيروس شميسا در ذکر انواع تلميحات شعر فارسي از تلميحات ايراني و تلميحات اسلامي نام برده و متذکر شده که يک قسمت از تلميحات اسلامي، اسرائيليات می باشد که آن در شعر فارسي هست مانند ذکر برصيصا و بلعم باعورا؛ و بعد تلميحات مسيحي را هم جزو تلميحات اسلامي ذکر مي‌‌کند که از طريق کتب تفسير وارد شعر فارسي شده می باشد.[1]

بر افزوده‌‌هاي اين آثار نه تنها در قصص قرآني بلکه در حکايات تمثيلات ديگر هم جاي تأمّل می باشد و از اين زاويه مي‌‌توان پي برد که چه اندازه در افزوده‌‌هاي قصص در آثارشان هست، مثلاً: داستان پير چنگي عرفاني‌‌ترين داستان مثنوي می باشد. اگر بپذيريم «هنر شيفتگي جان هنرمند می باشد و همين شيفتگي می باشد که هنر را پديد مي‌آورد… و شيفتگي هيچ گاه از هنرمند جدا نمي‌‌گردد و هنرمند هيچ گاه از شيفتگي، حتي مردمان عادي اگر لحظه‌اي به آن شيفتگي برسند و چيزي را احساس کنند در آن لحظه هنرمندند.»[2]

پير چنگي در مثنوي، رامشگري چنگ‌نواز و خوش‌آواز می باشد که در پيري به فقر و فاقه دچار مي‌‌گردد و از فرط بي‌‌چيزي به گورستان مي‌‌رود آن قدر چنگ مي‌‌نوازد تا در گوري مي‌‌افتد و خوابش مي‌‌برد. حق تعالي به عمر در خواب الهام مي‌‌کند که به ياري پير چنگي رود و پير بالاخره درمي‌يابد که بايد فقط براي خدا چنگ بنوازد.

در اين داستان عمر و پير چنگي قهرمان داستان هستند، اگر مدرس و دانشجويي از مأخذ داستان کم اطلاع باشد و به قصص و تمثيلات فروزانفر مراجعه نکرده باشد چه بسا شيفتگي هنر و هنرمندي مولوي، جان خواننده‌‌اش را شيفته و محسور کرده و گمان مي‌‌برد که در تاريخ اسلام براي خليفه‌‌ي سوم اتفاق افتاده می باشد. در حالي که در اسرارالتوحيد حسن مؤدب به تصریح‌‌ي شيخ ابوسعيد به قبرستان مي‌‌رود و راهنماي پير می باشد.[3] و در مصيبت‌نامه‌ي عطّار هم همان حسن مؤدب در مجلس ابوسعيد می باشد. و البته لازم به يادآوري می باشد که «بديهي می باشد هدف مولانا از به‌کار بردن حوادث داستاني تنها شناخت و طرح آن حادثه نيست بلکه آن را در حکم مقدّمه‌‌اي مي‌‌داند براي نشان دادن القاي برتر و مفهومي فراتر. او قصّه‌‌هاي پيامبران، رمز‌‌ها و اسطوره‌‌ها و اشارات داستاني را شاعرانه متجلي مي‌‌سازد تا به کمک آن انديشه‌‌هاي عارفانه‌‌ي خويش را به آساني القاء کند.»[4]

از طرف ديگر با در نظر داشتن هنري بودن و جذابيّت آثار عرفاني و تأثيرگذاري بر مشتاقان و شيفتگي خوانندگان، باز شناخت حقيقي قصص قرآني اهميت و ضرورت اين را دو چندان مي‌‌کند.

 

ـ اسرائيليات در تفسير و برداشت‌‌هاي عرفاني و ادبي

هیچگاه نمي‌‌توان از اهميت زباني و شگردهاي آن در زبان عارفان و در زبان رمزي آن‌‌ها چشم پوشي نمود و اين پژوهش از اهميت ادبي آن‌‌ها هم نمي‌‌کاهد.

افراسياب‌پور در پژوهش مفصّل و ارزشمند در زيبايي‌پرستي عرفاني و برشمردن نکات مثبت اين وادي، به تأثير فرهنگ ايراني دين زرتشت بر ادبيات عرفاني مي‌‌پردازد که: «ويژگي‌‌هاي مثبت اسلامي ظهور و بروز يافته و مکتب جمال تمامي عناصر برجسته‌‌ي اسلامي و ايراني را دارا و غزل‌هاي عاشقانه و عارفانه‌‌ي ايراني در عين حال مشحون از ادبيات قرآني می باشد و خواننده را به ياد سروده‌‌هاي عارفانه‌‌ي زرتشتي نيز مي‌‌اندازد.»[5]

امّا، داستان‌‌ها و روايت‌‌ها، قصص و انديشه و آداب فرهنگ‌‌ها گه در دوره‌‌ي خاصي رشد کرده و مورد پذيرش جامعه‌‌ي ما بوده می باشد به ويژه گذشته‌‌ي ايراني تا معاصر به گونه عام، در يک جهل بيسوادي غرق بوده‌‌اند و طبيعي می باشد قصص و اسطوره‌‌ها جاي‌‌گير خواهد بود. هر چند که در هر دوره‌‌اي ممکن می باشد يک موضوع يا موضوعاتي شبيه به هم به حسب نياز جامعه رشد کرده باشد و در آينده بر اثر علاقه و اشتياق مردم و نقل سينه به سينه به صورت اسطوره حتي مفاهيم برگرفته از روايات اسلامي رشد کرده باشد که نياز به تحقيق بيشتر دارد. شفيعي کدکني در اين خصوص معتقد می باشد: «شايد هنگام آن رسيده باشد که تحقيق جامع درمورد‌‌ي تحوّل معيار ارزش‌‌هاي اجتماعي در تاريخ ما، فراهم آيد و بر اساس مطالعاتي دقيق، روشن گردد در اين چهارده قرن دوره اسلامي، دست کم دوازده قرن ان که اسناد شعري مکتوب از آن باقي می باشد، در اعماق جامعه چه چيزهايي به عنوان ارزش مورد تکریم بوده می باشد.»[6]

اگر به نوع تفسيرها توجه کنيم انواع تفسير قرآني داريم: درايي، روايي، قرآن به قرآن و… که روايت‌‌هاي مجعول و اسرائيليات در تفسيرهاي روايتي بيشتر ديده مي‌‌گردد.

[1] همان

[2] شعر و آفاق تعهد، روزنامه‌ي اطلاعات ص6. 2

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

[3] احادیث و قصص مثنوی ص 86 و دفتر یکم توضیح جامع مثنوی معنوی، ص 593

[4] دلیل آفتاب، ص 27

[5] زیبایی‌پرستی در عرفان اسلامی، ص108

[6] مفلس کیمیافروش، ص 103

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه گردید تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته گردد.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

از لینک پایین صفحه ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید: