مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

ـ داود(ع) در کتب مقدّس

بحث‌‌هاي پيرامون داستان داود(ع) در تورات در دو کتاب سموئيل اول و دوم ـ از کتاب‌‌هاي عهد عتيق ـ با توضیح و تفصيل و تفسيرهاي فراوان ذکر گردیده می باشد: «در کتاب اول سموئيل توضیح انتقال حکومت داوران به پادشاهان اسرائيل می باشد. اولين پادشاه اسرائيل، شائول(طالوت) در قرآن و دومين پادشاه داود می باشد که سرگذشت پرحادثه‌‌ي او قبل از رسيدن به قدرت با داستان سموئيل و شائول به هم آميخته می باشد.»[1]

کتاب دوم سموئيل، توضیح استقرار پادشاهي حضرت داود بر بني‌اسرائيل می باشد. در بخش 12و11 کتاب سموئيل يکي از حوادث مهم و ساختگي يهوديان ـ به ميان مي‌‌آيد که بازتاب گسترده‌‌اي در قصص اسلامي و فرهنگ و ادبيات اسلامي و فارسي داشته و آن داستان داود بتشبع زن اورياست که اختصار‌‌اش اين می باشد:

«يک روز داود در اورشليم در پشت بام کاخش در حال قدم زدن بود. ناگهان نظرش بر زني افتاد که در حال استحمام بود. به علت زيبايي زن و دلبردگي، داود جويايي احوال گردید، گفتند زن اوريا يکي از خادمان داود می باشد. دستور داد او را به جبهه فرستند و فرمانده و پيش قراول کنند. پس از مرگ اوريا و اتمام فرمان سوگواري همسرش، داود اورا به خانه‌‌ي خود آورد و به ازدواج خويش درآورد.

ناتان نبي زمان داود، آگاه گردید و با آوردن تمثيل داستان دو مرد فقير و ثروتمند به او تذکر داد که مرد ثروتمند با داشتند آن همه ثروت و گله، تنها گله‌‌ي فقير را تصرف کرده و داود درخواست مجازات مرد ثروتمند نمود. داود متوجه گردید و توبه نمود امّا خداوند براي تنبيه فرزندش را از او گرفت…»[2]

از حوادث مهم داود در تورات به ويژه در تلمود يکي خواهش‌‌هاي نفساني اوست:

گاهي با زن بيوه شائول و دو دختر او ازدواج کرده (سان هدرين، 19ب) گاه حتي در بستر بيماري و مرگ 18 زن داشته (همان، 107) و چهارصد فرزند داشته می باشد (همان، سوکا 53ب). در خصوص ارتباط داود با زن اوريا در تلمود، داستاني با اندکي اختلاف در تورات آمده می باشد: «خدا به داود پيغام داد که تو را با زنا امتحان مي‌‌کنم. شبي داود بالاي بام کاخ قدم مي‌‌زد زني خوش سيما را ديد که خود را مي‌‌شويد. اينک بتشبع موهايش را پشت پرده‌‌اي تميز مي‌‌نمود که شيطان در هيأت پرنده‌‌اي بر داود نمايان گردید و داود تيري به سويش افکند که پرده را دريد و زن آشکارا ايستاد و داود ديدش و بي‌درنگ جوياي او گردید و قاصداني فرستاد و آوردندش و با او خوابيد و بعد زن به خانه‌‌اش برگشت.[3]

 

ـ داستان زن اوريا و داود در تفسيرها و تحليل‌‌ها

اختصار‌‌ي اين داستان اسرائيلي به شيوه‌‌هاي گوناگون وارد تفاسير مختلف قرآن شده می باشد. طبري، ابن ابي‌حاتم، بغوي، سيوطي، قمي، قرطبي، کشاف و…. که اختصار‌‌اش اين می باشد: به داود(ع) گفته گردید به زودي آزمايش مي‌‌شوي. او زبور را برداشت و وارد محراب گردید و به خادم گفت: امروز کسي وارد مسجد نشود. داود در حال خواندن زبور بود ناگهان پرنده‌‌اي طلايي در نزديکي او نشست. داود خواست او را بگيرد پرنده از دريچه محراب بيرون پريد داود همان جا، نظرش به زني زيبا افتاد که زن يکي از جنگجويانش بود. داود به فرمانده غازيان نوشت اوريا را پيش قراول کند و تابوت را در دستش بگذارد ـ که يا کشته مي‌‌گردید يا پيروز ـ و اوريا کشته گردید و داود(ع) با زنش ازدواج نمود و دو ملائکه از ديوارش بالا رفتند و حوادث آيات 25-21 رخ داد. همه روايت‌‌هاي مفسران از احاديث ضعيف و موقوف سرچشمه گرفته که کاملاً شبيه آن داستاني می باشد که در تورات و تلمود آمده و ذکر آن گذشت. روايت‌‌ها در اصل يا از کعب الاحبار يا هب بن منبه يا ابن لهيعه و سدّي و… که همه از راويان ضعيف و اسرائيلي‌پرداز هستند.[4] مولّف با اسناد عقلي و نقلي به رد اين شبهات و داستان خرافي با دلايلي محکم از ابن کثير، قاضي عياض و… و تحليل خويش از ساحت مقدّس داود و عصمت انبيا دفاع کرده و ثابت مي‌‌کند که چنين جعلياتي هیچگاه برزبان مبارک حضرت رسول(ص) جاري نشده می باشد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

لازم به يادآوري می باشد که در تفسير صحيح آيات 25-21 سوره ص مي‌‌توان گفت: «آن دو مرد حقيقتاً دو دشمن هستند نه دو فرشته. و آن ميش‌‌ها حقيقي هستند نه نماد و رمز و تصریح. و اين تنها تأويلي می باشد که با نظام قرآن و عصمت انبياء سازگار می باشد.»[5]

در قاموس کتاب مقدّس مقام داود تحقير شده: «سال‌‌هاي اخير عمر او با نتايج قبيحه‌‌ي تعدد ازواج تلخ گرديد؛ با گناهان او در ماجراي توريا و بتشبع بسيار قوي بود امّا وقتي از خواب غفلت بيدار گردید در غبار و خاکستر نشسته توبه نموده توبيخ و تنبيه الهي را با فروتني قبول نمود ورحمت از خدا طلبيد…»[6]

«اکنون مزامير او در ميان مسيحيان دنيا معروف می باشد و در اخلاق ملوکانه او را نمونه‌‌ي مسيح مي‌‌دانند و مسيح را فرزند داود مي‌‌خوانند.»[7]

در تفسير «درّ المنثور» سيوطي، بغوي و قمي، موضوع توبه و گريه و زاري‌‌هاي اسطوره‌‌اي داود، به صورت حديث از پيامبر(ص) نقل شده که به جنبه‌‌هاي خرافي داستان بيشتر مي‌‌افزايد.

در هر حال نتيجه اين بررسي و تحقيقات بزرگان نشان مي‌‌دهد که اين داستان خرافي، با عصمت انبياء(عليهم السلام) و سنت رسول الله(ص) و قرآن کريم منافات دارد و شايد غنايي بودن داستان در ميان توده‌‌ي بي‌‌سواد و عامي جذابيت پيدا کرده آن گاه ناقلان سينه به سينه آورده و وارد تفسيرهاي بزرگ هم شده و تاريخ و اسطوره و افسانه با واقعيت قرآني به هم آميخته و فقط قرآن و سنت رسول خدا(ص) سنديت دارد و بقيه خلاف واقع‌‌اند.

به عقيده نگارنده، نکته‌‌ي ديگر که در تورات به قداست داود و سليمان نبي، لطمه زده آن می باشد که بتشبع ـ زن اوريا ـ مادر سليمان نبي معرّفي شده که غرض دشمنان اسلام و قرآن را بيشتر عیان مي‌‌کند (اسموئيل2: 12). و پيام تبريک تولّد سليمان از طرف ناتان نبي به داود فرستاده و سليمان را يديديا يعني محبوب خدا مي‌‌نامد و جالب‌‌تر آن هم در تفسير طبري و هم در «درّالمنثور» سيوطي، چنين موضوعي ذکر گردیده می باشد.

 

ـ بازتاب اسرائيليات داود(ع) در آثار عطّار نيشابوري

جنيد گفت: «صوفي ان می باشد که دل او زیرا دل ابراهيم سلامت يافته بود از دوستي دنيا،… و اندوه او، اندوه داود.»(تذکرةالاولياء، ص 385)

[1] کتاب مقدّس، ص340

[2] کتاب مقدّس/ سموئیل دوم 12-11

[3] گنجینه‌‌ای از تلمود صص 300-256

 [4]الاسرائیلیات و الموضوعات، صص261-256، با تلخیص از ترجمه‌ي نگارنده

[5] همان، ص261

[6] الاسرائیلیات و الموضوعات، ص370

[7] همان، ص371

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه گردید تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته گردد.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

از لینک پایین صفحه ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید: