مطالعه تأویل‌های کتاب وجه دین حکیم ناصرخسرو قبادیانی

قسمتی از متن پایان نامه :

 

کاربرد و معانی تأویل در قرآن:

کلمۀ تأویل هفده بار در قرآن کریم به کار رفته می باشد. در این آیات اصطلاح تأویل در چند معنی مختلف مطرح شده می باشد:

«وَکَذَلِکَ یَجْتَبِیکَ رَبُّکَ وَیُعَلِّمُکَ مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ»

«این چنین خداوند تو را بر می‌گزیند و به تو تعبیر خواب را یاد می‌دهد.» [1]

 

«کَذَلِکَ مَکَّنّا لِیُوسُفَ فِی الأَرْضِ وَلِنُعَلِّمَهُ مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ»

«این چنین یوسف را در آن سرزمین تمکن بخشیدیم تا سرانجام به او تعبیر خواب بیاموزیم.» [2]

همچنین پس از آنکه خواب حضرت یوسف (ع) در خارج تحقق می‌یابد وی چنین می‌گوید:

«هذا تَأْوِيلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ»

            «این تعبیر همان خواب پیشین من می باشد. »[3]

 

  • عیان کردن اسرار: در ماجرای حضرت موسی(ع) با خضر، موسی (ع) از تأویل کارهای عجیب وی آگاه می گردد. به اظهار دیگر خضر پرده از اسرار کارهای خود برمی‌دارد:

 

«سَأُنَبِّئُکَ بِتَأْوِیلِ مَا لَمْ تَسْتَطِع عَّلَیْهِ صَبْرًا»

«به زودی تو را به تأویل آن چیز که نتوانستی بر آن صبر کنی آگاه می‌سازم.» [4]

 

«ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِع عَّلَيْهِ صَبْرًا»

«آن تأویل آن چیزی می باشد که نتوانستی بر آن صبر نمایی.» [5]

 

  • عاقبت و نیک‌فرجامی کار: در اين آيات جهت تحریک و تشویق به کار خیر که دارای عاقبت خوبی می باشد کلمۀ تأویل به کار رفته می باشد:

 

«فَإِنْ تَنَازَعْتُم فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا»

«پس اگر در چیزی نزاع داشتید، اگر به خدا و رستاخیز ایمان دارید پس آن را به خدا و پیامبر بازگردانید. این برای شما بهتر و عاقبت آن نیکوتر می باشد.» [6]

 

«أَوْفُواْ الْكَیْلَ إذَا كِلْتُمْ وَ زِنُواْ بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِیمِ ذلِكَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِیلاً»

«و زیرا پیمانه کنید، پیمانه را درست بدهید و با ترازوی درست بسنجید و این بهتر و سرانجامش نیکوتر می باشد.» [7]

 

  • تجسم واقعیات عینی وعده‌های قرآن: در آیات زیر برای مجموع حقایق غیبی که قرآن گزارش آن‌ها را اظهار کرده، از اصطلاح تأویل بهره گیری شده می باشد. به اظهار دیگر واقعیات مربوط به پاداش و کیفر اعمال و یا واقعیات دیگری که از دیدگان بشر‌ها پوشیده می باشد و در عالم آخرت عیان می گردد نام تأویل به خود گرفته‌اند:

 

«وَلَقَدْ جِئْنَاهُم بِکِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَی عِلْمٍ هُدًی وَ رَحْمَةً لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ. هَلْ یَنظُرُونَ إِلاَّ تَأْوِیلَهُ یَوْمَ یَأْتِی تَأْوِیلَهُ»

«و هرآینه کتابی برای آن‌ها آوردیم که آن‌ها را از روی علم به صورت کامل اظهار کردیم تا برای اهل ایمان رحمت باشد.آیا تأویل آن را انتظار می‌برند آن روز که تأویل آن فرا رسد.»[8]

 

«أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللّه‏ِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ. بَلْ کَذَّبُواْ بِمَا لَمْ یُحِیطُواْ بِعِلْمِهِ وَلَمَّا یَأْتِهِمْ تَأْوِیلُهُ»

 

«آیا می‌گویند: آن را به خدا نسبت داده می باشد؟ بگو اگر راستگویید پس سوره‌ای مانند آن بیاورید و هرکه را می‌خواهید، غیر از خدا، به یاری طلبید. آری آن چیز که را که به آن علم نداشتند و هنوز به تأویل آن نرسیده بودند دروغ نپنداشتند.»[9]

مراد از تأویل در آیۀ فوق نظاره، واقعیات تکوینی پاداش‌ها و کیفرها و دیگر امور غیبی می باشد که در آن عالم تحقق می‌پذیرند.

 

  • توجیه متشابهات: آنجا که ظاهر آیات شبهه‌برانگیز باشد، درک معنای واقعی آن تأویل نامیده می گردد:

«هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَ آخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ»

[1] سورۀ یوسف، آیۀ 6

[2] سورۀ یوسف، آیۀ 21

[3] سورۀ یوسف، آیۀ 100

[4] سورۀ کهف، آیۀ 78

[5] سورۀ کهف، آیۀ 82

[6] سورۀ نساء، آیۀ 59

[7] سورۀ اسراء، آیۀ 35

[8] سورۀ اعراف، آیات 52 و 53

[9] سورۀ یونس، آیات 38 و 39

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

  • پیشینۀ علم تأویل چیست؟
  • نظر تفکر اسماعیلی دربارۀ تأویل به عنوان اصل بنیادین این مذهب چیست؟
  • پیشینۀ علم هرمنوتیک در تفکر غرب چیست؟
  • آیا تأویل، آنچنان که ناصرخسرو به عنوان یک اسماعیلی بلندمرتبه به آن دست می‌یازد، با هرمنوتیک، آنچنان که در غرب تعریف می گردد، شباهت دارد؟

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه تأویل‌های کتاب وجه دین حکیم ناصرخسرو قبادیانی

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

 پایان نامه مطالعه تأویل‌های کتاب وجه دین حکیم ناصرخسرو قبادیانی

از لینک پایین صفحه ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید: