عنوان کامل پایان نامه :

مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

حديثِ آدم و حوا

پس خداي خواست که از آدم نيز خلق بيافريند همچون آدم. پس زیرا آدم بخفت و خواب بر وي غلبه نمود؛ خداي مَر حوّا را از پهلوي چپِ آدم بيافريد، به قدرتِ خويش: خلق زیرا آدم، و ليکن ماده. و حوّا بر بالين آدم بنشست. (و از پهلوي چپِ مردان، يک پهلو کم باشد از آنِ پهلوي چپِ زنان؛ زيرا که خداي مَر حوّا را از پهلوي چپِ آدم بيافريد.)

پس زیرا ابليس دانست که کارِ آدم به بهشت اندر نيکوست، به حيله‌‌ي کار آدم اندر ايستاد،… زیرا نگاه نمود ماري بيرون آمد از بهشت… پس آن مار ابليس را به دهان خويش اندر، جاي نمود و ابليس اندر دهانِ مار رفت و مار او را، به نهانِ رضوان، اندر بهشت برد و آنجا بنشاند. و چشم ابليس بر طاووس افتاد. ابليس از آن طاووس بپرسيد که « آن درخت کدام می باشد که خداي آدم را گفت از آن مخور؟ طاووس آن درختِ گندم او را بنمود و گفت « اين می باشد.»… پس ابليس سوگند خورد و دلِ ايشان به آن سوگند نرم گشت.

حوّا برفت و پنج دانه از آن باز نمود و دو دانه بخورد و سه دانه پيشِ آدم برد. پس آدم، آن سه دانه از حوّا بستد و بخورد. و زیرا گندم به حلق آدم فرو گذشت و به شکم رسيد، حالي آن حُلّه‌‌هاي بهشت از ايشان فرو ريخت و هر دو برهنه و عريان بماندند و عورت‌هاشان پيدا بود و از يکديگر شرم داشتند.

پس از آن هر چهار را از بهشت بيرون انداختند: مَر آدم را به هندوستان انداختند، به سرِ کوه سَرَنديب و مَر حوّا را به جدّه انداختند، بر لبِ دريا، از مکه بر هفت فرسنگ، و ابليس را به سمنان انداختند، به حدودِ ري، و مار را به اصفاهان انداختند و طاووس را به ميسان افگندند.

پس آدم سر بر سجده نهاد و همي گريست بر گناهِ خويشتن و آب از چشم او به آن کوه فرو مي‌دويد. و صد سال، همچنان، بر آن سرِ کوه مي‌‌گريست و آب از چشمِ او فرو مي‌‌دويد… خداي بر وي رحمت نمود و بر وي ببخشود و توبه‌ي او قبول نمود.

پس زیرا خداي توبه آدم بپذيرفت… و جبرئيل مَر آدم را بفرمود تا آن گندم بکاشت. همان گاه، برُست و به خوشه آمد و خشک گردید… و يکي تنور نمود آهنين. (و ايدون گويند که آن تنور تا وقتِ نوح هنوز بود.)

 

ـ فريفتنِ ابليس مَر آدم را

و مَر آدم را هزار سال زندگاني بود و پس، از اين دنيا برفت و شيث همان جايگاه، او را دفن نمود. و از پسِ آدم، يکچند برآمد و حوّا نيز بمرد. و شيث مَر حوّا را هم بر سرِ آن کوهِ سَرَنديب، به گور نمود. و گورِ آدم و حوّا آنجا بود، تا وقتِ طوفان. پس زیرا وقتِ طوفانِ نوح بود، خداي وحي فرستاد سوي نوح: گفت « برو و قالبِ آدم و حوّا را از آن گور بردار!» نوح برفت و آن قالب‌‌هاي ايشان برداشت و با خود به کشتي اندر نهاد و مي‌‌داشت تا آن آبِ عذاب به زمين فرو گردید. پس نوح آن قالب‌هاي آدم و حوّا به شهرِ بيت المقدّس برد و به آنجا دفن نمود. اکنون، گورِ آدم و حوّا ـ هر دو ـ به بيت‌المقدّس نهاده می باشد و از پسِ آدم، شيث را نُهصد و سي سال زندگاني بود.

 

ـ تطبيق، مقايسه، بررسي و تحليل داستان آدم(ع)

روايت‌‌هاي پيرامون داستان را مي‌‌توان در چند قسمت مشخص، تقسيم‌‌بندي نمود: آفرينش حضرت آدم و حوّا(ع)، گناه و لغزش آن دو به تحريک ابليس، توبه‌‌ي حضرت آدم و قضيه‌ي فرزندان او.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

در اينجا هر يک از موارد فوق را به اختصار بررسي مي‌‌کنيم:

 

ـ آفرينش حضرت آدم(ع) و نخستين مخلوق

پيرامون چگونگي آفرينش آدم و حوا، اسرائيليات زيادي را فرا گرفته می باشد. زیرا نخستين خلقت آفرينش هستند به گونه طبيعي اذهان بسياري از دانشمندان، متفکران، فيلسوفان و… و حتي مردم عامه را به خود معطوف داشته و يکي از بديهي‌‌ترين سؤالات فطري بشري می باشد و چنان‌‌که گفته گردید ـ نه تنها در کتب آسماني و مقدّس، بلکه در اسطوره‌‌ها و افسانه‌‌هاي ايراني و يوناني و بابلي هم به شيوه‌‌هاي مختلف بحث شده می باشد که گمان مي‌‌رود همچون اغلب اسطوره‌‌ها از ساختار مشترک برخوردار هستند.

در قرآن کريم، خداوند حضرت آدم را از گِل خشکيده آفريده و از روح خود در آن دميده می باشد و حوّا را به حکمت خويش جهت آرامش و مودّت در زندگي آدم خلق مي‌‌کند و چگونگي تکريم آدم توسط فرشتگان و روگردانيدن ابليس و گفتگوي حکمت‌‌آميز شيطان و خدا مختصر آمده می باشد. در تورات و انجيل از تدابير الهي و اطلاع به فرشتگان، چگونگي تکريم آدم و گفتگوي خدا وشيطان و سرباز زدن از دستور الهي ابليس، مطلبي نيست. امّا اين که خداوند از خاک بشر را آفريد و روح حيات و زندگي را به او بخشيد، در تورات کوتاه سخن رفته می باشد. همچنان که ديديم در تفاسير، مانند تفسير طبري، آغاز انديشه‌‌ي خداوند براي خلقت آدم و جانشيني خدا در روي زمين با فرشتگان و برداشتن خاک از روي زمين توسط عزرائيل ـ فرشته‌‌ي مرگ ـ و امتناع سه فرشته‌‌ي مقرب ديگر زیرا ميکائيل، اسرافيل و جبرئيل با کيفيت خاصي آمده می باشد وشيطان چگونه از خلقت آدم از خاک متعجب شده و همه فرشتگان به آدم سجده تکریم کردند غير از ابليس که تکبر و بزرگ‌‌منشي نمود و مورد لعن و نفرين الهي قرار گرفت و باز گفتگوي شيطان و خدا و مأموريت هميشگي ابليس در اين دنيا ـ که فريفتن آدم‌ها تا قيامت می باشد ـ، با توضیح و تفصيلي کامل آمده می باشد. در افسانه‌‌هاي اسلامي که در تحت تأثير عقايد يهودي می باشد به تفصيل درمورد خصوصيات اين فرشته سخن رانده شده. عظمت او را همچون عظمت جهان دانسته‌‌اند و مقام او را در آسمان چهارم تعيين کرده‌‌اند. عزرائيل بر طبق افسانه‌‌ها به دليل قساوتي که داشت به عنوان فرشته‌‌ي مرگ تعيين گردید و کار او قبض روح مردمان می باشد از اين روي اورا ملک‌الموت گويند.»[1]

در نقد و تحليل اين موضوع، اين نکته را نبايد فراموش نمود که در نقد و توجه ديني و ادبيات ايران تنها مسايل اسلامي و يهودي مطرح نيست بلکه «جداي از توجه اسلامي، آراي ديني بودائيان، مانويان، زرتشتيان، يهوديان، و مسيحيان بر تفکر ديني مسلمانان و ايرانيان موثر بوده می باشد،… و علاقه‌‌ي شاعران به اين همانندي‌‌هاي استعاري و تشبيهي موجب گردید که خيل عظيمي از آرا و انديشه‌‌هاي اديبان ديگر هم همراه نقل تصويرهاي برگرفته از آن به فرهنگ ايراني افزوده گردد.»[2]

[1] دائرةالمعارف فارسي، به نقل از متون تفسيري، ص29.

[2] ریشه‌‌های زن‌ستیزی…، ص110

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه گردید تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته گردد.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری