مدل اولیه طراحی شاخص در بورس تهران دقیقا بر مبنای شاخص سهام در بورس توکیو بود و فرمول محاسبه و نحوه تعدیل ها عینا مطابق انچه در بورس توکیو انجام گرفت انتخاب گردید. بعدها با فراهم امدن امکان مطالعه سایر بورس ها و با انجام مطالعات تطبیقی کوشش گردید تا شاخص طراحی شده با بورس هایی که به گونه نسبی قابلیت مقایسه بیشتری با بورس تهران داشتند مانند بورس های مالزی، سنگاپور، ترکیه و سایر بورس های منطقه ای به اقدام امد و اطمینان حاصل گردید که فرمول محاسباتی و نحوه ی تعدیل پایه در مورد لزوم با استانداردهای متداول هماهنگی دارد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

با در نظر داشتن امکانات در سال های اولیه ی محاسبه شاخص، فهرست تغییرات قیمت به صورت روزانه به بخش محاسباتی شاخص گزارش و شاخص بر این اساس محاسبه و گزارش می گردید.این روش تا سال 1375ادامه پیدا نمود تا نهایتا با تجهیز سازمان بورس تهران به پایگاه رایانه ای سرعت محاسباتی افزایش پیدا نمود که با در نظر داشتن احساس نیاز در حال حاضر هر 15 دقیقه یکبار محاسبه و به صورت به هنگام(ONLINE) در اختیار علاقه مندان و تحلیل گران قرار می گیرد.

 معضلات اجرائی در گذشته و حال

محاسبه­ی شاخص در آغاز با معضلات فراوانی روبرو بود که به تدریج به کمک فناوری بعضی از آنها برطرف و بعضی تا کنون باقی مانده که اصلاحات اخیر مانند حرکات تاکتیکی بوده تا در کوتاه مدت معضلات را در صورت امکان برطرف و یا آثار آنها را به حداقل تقلیل دهد. ذیلا بخشی از معضلات گذشته و حال مطالعه می گردد.

1- همانطور که قبلا تصریح گردید در آغاز جمع اوری اطلاعات مربوط به تغییرات قیمت به صورت روزانه و در پایان وقت رسمی تالار در اختیار بخش محاسباتی شاخص قرار می گرفت و چنانچه در طی مدت زمان تالار بارها و بارها تغییر قیمت می داشت تنها اخرین قیمت که با روز قیمت قبل مغایرت داشت، گزارش می گردید. در این حال، نظر به اینکه اطلاعات بایستی به صورت دستی وارد سیستم می شدند، احتمال اشتباه وجود داشت، مانند ابطال معاملات بعد از وقت رسمی تالار بعد از اعلام رقم شاخص می گردید. بدیهی می باشد مورد ابطالی اصلاح می گردید اما شاخص اعلام شده قطعا این تغییر را نشان نمی داد.

2- نظر به این که تغییرات به صورت یک جا در انتهای زمان رسمی گزارش می گردید لذا در صورت نیاز به تعدیل در رقم پایه شاخص فرض می گردید. معاملات مربوط به رویدادهایی که تعدیل شاخص بایستی برای انها انجام می گردید در آغاز یا انتهای روز انجام شده و با اطلاعات ان لحظه ی پایه اصلاح می گردید حال انکه این معاملات در طی روز در هر لحظه ای امکان داشت تحقق یابد.

3- ورود شرکت هاب بزرگ به بورس سبب گردید تا پایه ی کسر به شدت بزرگ شده و در نتیجه تغییر قیمت مربوط به سایر سهام که منجر به افزایش ارزش جاری سهام می گردید بر پایه ی بزرگتر تقسیم گردد که احتمالا رفتار شاخص را تحت تاثیر قرار می داد.

4- تعداد سهام منتشره، مبنای توزین در فرمول محاسبه ی شاخص قرار می گرفت که این امرموجب می گردید با تعداد تعداد کمی از سهام یک شرکت، افزایش یا کاهش قیمت به یکباره نوسانات شدیدی در کل ارزش بازار ایجاد می نمود.

5- عدم وجود حداقل حجم مبنا، سبب می گردید تا سهام با هر تعداد ولو اندک در شاخص تاثیرگذار باشد.

6- بهره گیری از کل سهام منتشره برای توزین سبب می گردید تا با ورود شرکت های بزرگ که تعداد سهام ان ها از مرز یک میلیارد ریال گذشته به صورت جدی بر شاخص تاثیرگذار باشند. مانند ایران خودرو با 4/2 میلیارد سهم به عنوان بزرگترین شرکت، به ازاء هر 100 ریال تغییر در قیمت قادر بود تا میزان 10 واحد شاخص را جا به جا نماید.

7- بعضی از سرمایه گذاران اگاهانه با شاخص بازی نموده و به دلخواه خود تغییرات بنیادی در ان ایجاد می کردند و از عدم آگاهی عامه در خصوص رفتار شاخص که بدون در نظر داشتن اینکه شاخص معرف یک پرتفوی بسیار بزرگ و متشکل از بيش از 400 سهم بوده و طبعا افزایش یا کاهش ان نمی تواند به عنوان یک مبنای تصمیم گیری در خصوص سرمایه گذاری مستقیم روی یک سهم به خصوص باشد موجبات نگرانی بی دلیل یا خوش بینی بی جهت در افراد را فراهم می کردند.

8- وجود این توجه غلط در جامعه مبنی بر اینکه تا زمانی که شاخص کل قیمت سهام افزایش دارد بایستی سهام را خریداری و زمانی که شاخص کل قیمت سهام کاهش نشان می دهد بایستی اقدام به فروش نمود و تنها عامل تاثیرگذار بر خرید یا فروش سهام تغییرات شاخص کل قیمت سهام می باشد، سبب حساسیت بی دلیل نسبت به رفتار شاخص شده می باشد.

9- با در نظر داشتن این که شرکت های مادر و شرکت های تابعه ان ها به گونه همزمان مورد پذیرش در بورس اوراق بهادار تهران قرار گرفته اند لذا در محاسبه ی کل ارزش جاری سهام، عملا هم ارزش سهام شرکت مادر و هم ارزش سهام شرکت های تابعه در نظر گرفته می شوند و لذا این امر سبب می گردد تا جمع ارزش جاری سهام بورس تهران بیش از واقع نشان داده شوند و طبعا تغییرات انها نیز که موجبات تغییرات غیرواقعی شاخص قیمت شده و بنابراین نیاز می باشد در طراحی شاخص جدید کوشش گردد تا این پدیده نیز اصلاح گردد با تغییرات تاکتیکی می توان تا حدی جلوی این نارسائی را گرفت.

اقدامات انجام شده توسط مدیریت جدید بورس تهران در کوتاه مدت به توضیح زیر بوده می باشد:

1- بهره گیری از میانگین موزون قیمت سهام به جای اخرین قیمت جهت محاسبه شاخص.اگر فرض گردد در یک روز روی یک سهم با ویژگی های زیر دو معامله انجام گرفته باشد:

تعداد سهام منتشره 100،000،000

تعداد سهام معامله شده

در نوبت اول 000 ،200 سهم قیمت 4،000ریال

در نوبت دوم 3،000 سهم قیمت 4،200 ریال

1) بر اساس روش قبلی قیمت 4،200 که قیمت اخرین معامله بوده ملاک قرار می گرفت و در نتیجه ارزش جاری شرکت فوق در مجموعه کل پرتفوی بورس معادل 420 میلیارد ارزیابی می گردید.

(4،200 × 100،000،000)

2) در روش جدید با بهره گیری از میانگین موزون قیمت نهایی عبارتست از:

توضیح تعداد سهام معامله شده قيمت ارز سهام معامله شده
تعداد سهام معامله شده نوبت اول 000/200 000/4 000/000/800
تعداد سهام معامله شده نوبت اول 000/3 200/3 000/600/12
جمع كل سهام معالمه شده طي روز 000/203   000/600/812

ميانگين موزوم قيمت

که در این حالت میانگین موزون قیمت از تقسیم جمع کل ارزش سهام معامله شده (812،600،000) به جمع کل تعداد سهام معامله شده (203،000) بدست می آید که جواب حاصل(قیمت پایانی) 4003 می باشد و ارزش جاری شرکت فوق در مجموعه پرتفوی معادل 3/400 میلیارد ریال می باشد و طبعا رقم محاسبه شده شاخص با مفروضات فوق در حالت دوم طبیعی تر از حالت اول خواهد گردید.

2- بهره گیری از حجم مبنا

به مقصود جلوگیری از اعمال نظر سرمایه گذاران خاص که با انجام معاملات در تعداد اندکی سهام قصد ایجاد نوسانات شدید در شاخص را دارند حجم مبنا تعیین می گردد.حجم مبنا در حال حاضر بر اساس تجارت گذشته، پیشنهاد دبیرکل و نهایتا تصویب هیات مدیره 15 درصد سهام منتشره برای کلیه شرکت ها در نظر گرفته شده که شاید بهتر بود اگر با انجام کار کارشناسی وطبقه بندی شرکت ها به فعال و غیر فعال، بزرگ، متوسط و کوچک و غیره حجم های مبنای تفاوت برای گروه های متفاوت در نظر گرفته می گردید.

بدیهی می باشد حجم مبنا یک مبنای غیرقابل تغییر نخواهد بود و بایستی به صورت دوره ای مثلا هر 6ماه یکبار بازنگری و به بازار اعلام گردد.

براساس دستورالعمل جدید چنانچه حجم معامله سهام شرکت در هر روز(برای ان تعداد سهام که در هر دفعه کمتر از 100 هزار سهم باشد) بیش از 15 درصد سهام منتشره باشد، سقف مجاز 5 درصد برای ان اعمال می گردد. اما چنانچه تعداد سهام معامله شده روزانه از حجم مبنا که به صورت میانگین روزانه محاسبه می گردد کمتر باشد تنها به نسبت تعداد سهام معامله شده بر حجم مبنا، قادر خواهد بود تغییر در قیمت سهام ایجاد نماید.

اجرای این سیستم عملا به سرمایه گذاران خاص که با اهداف خاص شاخص را به بازی می گرفتند اجازه دخالت در بازار را نخواهد داد و شاخص از یک منطق پیروی خواهد نمود.

3- سهام شناور(آزاد)

یکی دیگر از اقداماتی که لزوما بایستی انجام گردد بحث تعیین سهم شناور(ازاد)سهام شرکت هاست.این امر نیاز به کار کارشناسی دارد و بایستی به وسیله ی کمیته ای از دست اندرکاران و صاحب نظران تعیین و اعلام گردد.

بحث اعمال ضریب سهم شناور در محاسبات شاخص سبب خواهد گردید تا حجم واقعی بازار سرمایه مشخص گردد و در ان بخش از سهامی که در اختیار دولت یا نهادهایی می باشد که علاقه ای به عرضه سهام خود ندارد، عملا از چرخه ی ارزش جاری بازار خارج گردد.این به آن معنی می باشد که اگر مثلا 70 درصد سهام شرکت الف به دلایلی در اختیار دولت، سازمان گسترش، بانک صنعت و معدن، یا سایر بنیادها باشد و تنها 30 درصد سهام منتشره به عنوان سهام بالقوه ای مه قابلیت عرضه و دادوستد را دارند، در ارزش جاری سهام مقصود گردد.

برای اعمال این روش نیاز به طراحی شاخص جدیدی می باشد زیرا بایستی نسبت فوق که معرف”سهام ازاد در دست مردم”بخش ازاد سهام می باشد هم در تاریخ پایه در مخرج کسر و هم در صورت کسرشاخص مقصود گردد.

ضریب محاسبه شده مثلا در مورد شرکت الف که فوقا برابر با 30 درصد اعلام شده و برای یک دوره مثلا 6 ماه ثابت باقی خواهد ماند اما پس از انقضای دوره مجددا مطالعه و ضریب جدید برای 6 ماهه بعد اعلام می گردد.چنانچه درصد تغییرات شدید باشد ممکن می باشد دوره فوق به 3 ماه تقلیل یابد و بالعکس.اعمال سیاست های جدید سبب گردید تا یکنواختی طریقه شاخص تا حدی رعایت نشود پس با حفظ این محدودیت محققین بایستی از اطلاعات مربوط به بعد از تاریخ اعمال سیاست های جدید بهره گیری کنند.

در نتیجه پیشنهاد می گردد کماکان شاخص قدیم براساس روش محاسباتی قدیم محاسبه و به تدریج شاخص های جدید جایگزین ان شوند.هدف از این پیشنهاد ان می باشد که کوشش گردد تا یکنواختی در اطلاعات مربوط به بازار حفظ گردد و اجازه داده نشود تا با تغییرات ناگهانی از هم گسستی در طریقه شاخص ایجاد کنند.طراحی شاخص های جدید قویا توصیه می گردد واین امر نه نتها به عنوان مسئولیت برای بورس اوراق بهادار تلقی می گردد بلکه همانند انچه در دنیای مترقی جاری می باشد شرکت ها بایستی با این هدف ایجاد گردند که کار اصلی انها پردازش اطلاعات بازار سرمایه و محاسبه شاخص های متنوع باشد و از همه مهمتر فرهنگ سازی در جامعه و اموزش این که یک سرمایه گذار نباید صرفا از شاخص کل سهام که جزء شاخص های کلان اقتصادی می باشد توجه کند و با در نظر داشتن تغییرات ان تصمیم گیری کند بلکه از شاخص های فرعی مربوط به صنعت، شرکت، شرکت های فعال و غیره نیز بهره گیری کند.

ارزش جاري سهام پذيرفته شده

ارزش پايه سهام پذيرفته شده

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

اختصار روش شناسی محاسبه ی شاخص کل قیمت سهام

در گذشته             100×                                    = شاخص

در محاسبه شاخص مفروضات زیر درنظر گرفته می گردید:

1- تعداد سهام منتشرخ ی شرکت ها برای توزین تغییرات قیمت بهره گیری می گردید.

2- آخرین قیمت معامله شده ملاک محاسبه شاخص روز بود.

3- تمامی شرکت های پذیرفته شده در تابلو اول و دوم در محاسبه شاخص مقصود می گردید.

4- در مواقع ضروری مانند ورود و خروج شرکت ها به بورس، افزایش سرمایه از محل اورده نقدی، پایه شاخص تعدیل می گردید.

ارزش جاري سهام پذيرفته شده

ارزش پايه سهام پذيرفته شده

در حال حاضر               100×                                               = شاخص

در محاسبه شاخص مفروضات جدید رعایت می گردد:

1- کماکان تعداد سهام منتشره شرکت ها برای توزین تغییر قیمت ها بهره گیری می گردد.

2- میانگین قیمت سهام معامله شده طی روز به عنوان قیمت پایانی برای محاسبه شاخص مقصود می گردند.

3- در مواقع ضروری مانند ورود و خروج شرکت ها به بورس، افزایش سرمایه از محل اورده نقدی، پایه شاخص تعدیل می گردد.

همانطور که ملاحظه می گردد تنها عاملی که تغییر کرده، قیمت پایانی می باشد زیرا در گذشته اخرین قیمت معاملاتی ملا ک محاسبه شاخص بوده و در حال حاضر میانگین موزون قیمت سهام معامله شده با احتساب حجم مبنا، ملاک محاسبه شاخص می باشد و هنوز بحث سهام شناور (سهام آزاد) در محاسبه شاخص دخالت داده نشده می باشد و پیش بینی می گردد با فراهم امدن اطلاعات شاخص جدیدی با رعایت این فرض محاسبه و انتشار یابد.

روش جدید محاسبه دامنه ی مجاز تغییر قیمت از روز 26/6/1382

در ادامه سیاست تغییر سقف مجاز تغییر قیمت از یک درصد به 5 درد قبلی از روز26/6/1382 سیاست جدیدی اتخاذ گردید که میزان اعمال تغییرات قیمت را از حالت خشک(یا صفر درصد یا 5 درصد)خارج و متناسب با حجم سهام معامله شده در نوسان خواهد بود.این انعطاف پذیری تغییرات قیمت، می تواند تأثیر مثبتی در بازار سرمایه اعمال کند.در روش انعطاف پذیر، دامنه مجاز تغییرات به توضیح زیر محاسبه می گردد:

تعداد سهام چاپ گردیده شركت ×15%

250

= ميانگين حجم مبناي روزانه

به بیانی دیگر درصد شناور بودن سهام برای تمامی شرکت ها 15 درصد در نظر گرفته شده می باشد.بر مبنای مطالعه انجام شده رقم 15 درصد متکی به تعداد سهام معامله شده به کل سهم منتشره شرکت ها در سال قبل بوده که رقمی معادل 20 درصد بوده و طبق پیشنهاد دبیرکل رقم فوق به 15درصد تقلیل یافته می باشد.

درصد میانگین حجم مبنای محاسبه شده ی فوق به عنوان یک مبنای واحد در مورد تمام سهام اعمال شده می باشد که جای بحث دارد و حق این بود که میانگین حجم مبنای روزانه، برای شرکت های گروه های متفاوت درنظر گرفته می گردید.
به گونه کلی مقایسه میانگین حجم مبنای روزانه با تعداد سهام معامله شده در هر روز به توضیح زیر خواهد بود:

1- میانگین حجم مبنای روزانه≤ تعداد سهام معامله شده ی هر روز

2- میانگین حجم مبنای روزانه < تعداد سهام معامله شده ی هر روز
در حالت اول دامنه ی مجاز برای تغییر قیمت در هر دفعه 5 درصد می باشد.


دیدگاهتان را بنویسید