مقدمه

يكي از الزامات اساسي براي ره پيمودن به سمت توسعه و پيشرفت ، در نظر داشتن سرمايه و سرمايه گذاري می باشد و در لواي سرمايه گذاري می باشد كه امور ديگر مانند افزايش توليد ، افزايش رفاه و ايجاد اشتغال محقق خواهد گرديد. بورس اوراق بهادار ، يكي از عناصر اصلي در بازار سرمايه هر كشور می باشد و شاخص به عنوان يكي از ابزارهاي اصلي در جهت شناسايي بورس به شمار مي رود . مقاله حاضر در راستاي اهميت شاخص بازار بورس ، به توضيحاتي در اين زمينه پرداخته می باشد .

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

سرمايه به عنوان يكي از نهادهاي مهم توليد، در كنار ديگرنهادهاي توليد مثل نيروي كار، منابع طبيعي، فن آوري، مديريت و فرهنگ از اهميتي فراوان برخوردار می باشد. پويايي بازار سرمايه هر كشوري نشان دهنده وضعيت اين نهاد مهم توليد و نشان گر درصد توسعه يافتگي آن كشور می باشد. بورس اوراق بهادار تهران به عنوان مهمترين و اساسي ترين بازارهاي سرمايه ايران، فعاليت خود را از دهه 1340 آغاز نموده و تا به حال راه پرفراز و نشيبي را پشت سر گذاشته می باشد.

يكي از معيارهاي مهم در ارزيابي مالي كشورهاي مختلف چگونگي وضعيت شاخص می باشد. بورس تهران اگرچه سابقه اي ديرينه (متجاور از چهاردهه) دارد، تنها از سال 1368 به محاسبه شاخص كل قيمت و از سال 1376 به بعد به محاسبه شاخص هاي فرعي ديگر پرداخته می باشد.

متن حاضر به بررسي شاخص هاي بورس اوراق بهادار پرداخته می باشد مانند موضوعاتي كه مورد بررسي قرار گرفته می باشد. كلياتي در مورد بازارهاي مالي و ابزارهاي مورد معامله در آنها، بررسي شاخص در سطح بين الملل و بررسي شاخص سهام در بورس تهران مي باشد.

1- ابزارهاي بازاز پول مثل : اوراق خزانه قراردادهاي بازخريد

2- ابزارهاي بازار سرمايه، مثل اوراق سهام و قرضه

3- ابزارهاي شفته : اوراق اختيار و تاخت

ابزارهاي قابل معامله

طبقه بندي كلي بازارها و ابزارهاي مالي 

   دارائيهاي مالي

سرمايه گذاري غيرمستقيم

(صندوق هاي سرمايه گذاري)

(در بازارهاي سازمان يافته)

بازار پول
شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

تقسيم بندي هاي بازار سرمايه

بازار سرمايه

 

از نظر سررسيد ابزار مورد معامله

از نظر عمر ابزار مورد معامله :

1- بازار اوليه : بازاري كه در آن وام گيرنده اوراق بهادار جديدي را منتشر مي كند و در ازاي وجه نقد به سرمايه گذار (خريدار) مي فروشد.

2- بازار ثانويه : بازاري كه در آن اوراق بهادار منتشره در بازارهاي اوليه داد و ستد مي گردد، مثل بازار بورس

3- بازار سوم : شامل كليه بازارهاي خارج از بورس می باشد كه در آن اوراق بهاداري كه در بورس پذيرفته شده اند، داد و ستد مي شوند.

4- بازار چهارم : هنگامي كه به وجود مي آيد كه دو سازمان بزرگ (افراد ثروتمند) بدون دخالت كارگزار اوراق بهاداري را مستقيماً معامله مي كنند.

بنابراين در بحث مربوط به شاخص ها در اين جا بازار بورس و اوراق سهام و قرضه مد نظر هستند.

شاخص :

واژه شاخص (index) به معناي نمودار، نماينده، نشان دهنده و نماياننده مي باشد. از نظر كاربري شاخص كميتي می باشد كه نماينده چند متغير همگن مي باشد. شاخص وسيله اي براي اندازه گيري و مقايسه پديده هايي می باشد كه داراي ماهيت و خاصيت مشخصي هستند. بنابراين بر مبناي شاخص مي توان تغييرات ايجاد شده در متغيرهاي معيني را در طول يك دوره بررسي نمود.

شاخص هاي بازار اوراق بهادار

معمولاً شاخص هاي بازار اوراق بهادار مربوط به سهام و اوراق قرضه هستند. با در نظر داشتن اهميت و كاربرد فراوان شاخص هاي سهام، تمركز بيشتري بر شاخص هاي مذكور خواهيم داشت. متداول ترين سؤالي كه در خصوص بازارهاي سهام پرسيده مي گردد اين می باشد كه وضعيت بازار امروز چگونه می باشد؟ براي پاسخ به اين سؤال نياز به گزارش تركيبي از عملكرد بازار می باشد كه به صورت ميانگين ها و شاخص را نشان داده شده می باشد. به خاطر تعدد زياد بازارهاي سهام (اعم از داخلي و خارجي) شاخص هاي متعددي براي بازار سهام هست كه در اين بخش روش هاي محاسبه و مهمترين شاخص ها بررسي مي گردد.

شاخصهاي قيمت سهام

شاخصهاي قيمت سهام در تمامي بازارهاي مالي دنيا، به مثابه يكي از مهم‌ترين معيارهاي سنجش عملكرد بورس اوراق بهادار ، از اهميت و توجه زيادي برخوردارند. شايد مهم‌ترين دليل اين توجه روزافزون ، اين امر باشد كه شاخصهاي مزبور از تجميع حركتهاي قيمتي سهام تمامي شركتها يا طبقه خاصي از شركتهاي موجود در بازار بورس ، به دست مي‌آيند و در نتيجه بررسي جهت و اندازه حركتهاي قيمتي را در بازار سهام ، امكان‌پذير مي‌سازند. در واقع گسترش نظريه‌ها و نوآوريها مالي در يكي دو دهه اخير بر پايه تأثیر محور ي در نظر داشتن حركت عمومي بازار به چند دليل مفيد و مهم می باشد :

1- كاربرد اصلي و عمده شاخصها ، محاسبه بازدهي كل بازار، يا عناصر مشخصي از بازار در يك دوره معين ، و بهره گیری از نرخهاي بازده محاسبه شده به مثابه مبنايي براي قضاوت درمورد پرتفويهاي مختلف می باشد .

2- شاخصها همچنين براي توسعه و ايجاد پرتفوي شاخصي به كار مي‌طریقه . براي اكثر مديران سرمايه گذاري ، معمولا كسب بازدهي فراتر از بازدهي بازار در طولاني مدت و به گونه مداوم مشكل مي‌باشد .در اين صورت يك راهكار ساده ، سرمايه‌گذاري در پرتفويي می باشد كه قابل رقابت با پرتفوي بازارمي‌باشد . اين ايده منجر به ايجاد صندوقهاي شاخصي شده می باشد كه هدف آنها پيگيري عملكرد شاخصهاي مشخص بازار ، در طول زمان مي‌باشد .

3- قيمت سهام ، اغلب بيانگر انتظارات بازار از وضعيت اقتصادي شركتهاست . از اين رو شاخصهاي بازار نمايانگر وضعيت و عملكرد آتي كل اقتصاد مي‌باشند . تحليلگران اوراق بهادار ، مديران پرتفوي و ساير متصديان اقتصادي ، از شاخصهاي بازار ، براي بررسي متغيرهاييكه حركت كل قيمتهاي سهام را تحت تاثير قرار مي‌دهند ، بهره گیری مي‌كنند . براي مثال ميتوان به تحليل ارتباط بين بازده سهام يا اوراق قرضه در ايالات متحده ، ژاپن و المان تصریح كرد .

4- ساير گروههاي علاقمند به شاخصها ، تحليلگران فني هستند . آنها بر اين باورند كه ” تغييرات تاريخي قيمتها ” مي‌تواند براي پيش‌بيني حركات آتي آنها بهره گیری گردد . براي مثال ، به مقصود پيش‌بيني حركات قيمتي سهام در آينده، آنها نمودار قيمت و حجم تغييرات شاخصهاي بازار سهام ، همانند شاخص داوجونز را ترسيم مي‌نمايند.

5- در نهايت اينكه نظريه پرتفوي و رفتار بازار سرمايه ، نشان داده می باشد كه ريسك مرتبط با يك دارايي ريسك‌دار، فقط ريسك سيستماتيك می باشد. اين ريسك بيانگر ارتباط نرخ بازده دارايي موردنظر، با بازده پرتفوي بازار مي باشد. بنابراين ضروري می باشد كه وقتي ريسك سيستماتيك يك دارايي ريسك دار (سهام)، محاسبه مي‌گردد، بازدهي آن با بازدهي يك شاخص جامع بازار ، مرتبط مي‌گردد.

به گونه اختصار شاخصهاي بازار سرمايه ، در موارد زير بهره گیری مي‌گردد :

  • مبنايي براي ازيابي عملكرد مديران حرفه‌اي سرمايه‌گذاري
  • ايجاد نظارت بر صندوقهاي سرمايه‌گذاري شاخصي
  • اندازه‌گيري نرخهاي بازده بازار در مطالعات اقتصادي
  • پيش‌بيني حركات آتي بازار (توسط تحليلگران فني )
  • شاخصي براي پرتفوي بازار دارائيهاي ريسك‌دار ، به هنگام محاسبه ريسك سيستماتيك دارائيها.

اهميت شاخص قيمت سهام

شاخص قيمت سهام شركتهاي پذيرفته شده در بورس ، يكي از معيارهاي مهم در ارزيابي اقتصاد كلان هر كشور می باشد كه نشان‌دهنده وضعيت اقتصادي آن كشور نيز مي‌باشد. اين شاخص از آنجا كه متاثر از حيات اقتصادي كشور مي‌باشد ، در سالهاي بهبود رونق اقتصادي، روندي افزايشي را مي‌پيمايد و در سالهاي بحراني و ركود ، فرايند كاهش را طي مي‌نمايد. نگاهي به شاخص قيمت بورس تهران گواهي براين مدعاست و بيانگر آن می باشد كه در سالهاي 1376 و 1377 كه اقتصاد كشور با بحران كاهش قيمت نفت و تبع آن ركود مواجه بوده می باشد، شاخص قيمت بورس نيز فرآيندي نزولي را طي نموده می باشد، لازم به يادآوري می باشد كه در كاهش شاخص قيمت بورس در سالهاي مزبور، ناكارآمدي شركتهاي پذيرفته شده در بورس (علاوه بر مسايل اقتصادي كلان) نيز تأثیر داشته می باشد. علاوه بر اهميت شاخص قيمت به عنوان يك نماگر اقتصادي در تحليل‌هاي كلان ، وضعيت اين شاخص در تحليلهاي خرد و براي سرمايه‌گذاران كوچك نيز مهم می باشد. شايد بتوان ادعا كرد كه هر سرمايه‌گذاري در بورس ، در وهله اول به تغييرات قيمت سهام براي جذابيت سرمايه‌گذاري در بورس در مقايسه با ديگر دارايي‌هاي جايگزين مانند (مسكن، ارز، سپرده بانكي و اوراق مشاركت) توجه دارد. در نظر داشتن شاخص قيمت بورس در هر كدام از تصميم‌گيري يادشده بالا يكي از ضرورتهاي بنيادين می باشد . به بيان كوتاه بايد بگوييم چنانچه شاخص قيمت، كاهش يابد، به نوعي بيانگر آن می باشد كه قيمت سهام مختلف در مجموع كاهش يافته و اين چيزي می باشد كه سرمايه گذاران از آن مي‌هراسند . همين مفهوم را درمورد افزايش شاخص نيز ميتوان گفت.

چنانچه فرض گردد سرمايه گذاران دردامنه بسيار متنوع از سهام شركت‌هاي مختلف سرمايه گذاري كرده‌اند، با افزايش شاخص قيمت سهام ، ارزش بدره سرمايه‌گذاري آنها افزايش و با كاهش شاخص قيمت ، ارزش بدره سرمايه‌گذاري آنها كاهش يافته می باشد.

يكي ديگر از موارد كاربرد شاخص قيمت اين می باشد كه تصميم گيران مالي مي‌توانند با بهره گیری از نرخ تغييرات شاخص قيمت ، وضعيت سرمايه‌گذاري خود را با ديگر نرخهاي مهم اقتصادي كشور مانند نرخ تورم و نرخ سود بدون خطر بانكها مقايسه و جذابيت سرمايه‌گذاري در بورس را دريابند.

روش محاسبه شاخص قيمت در بورس

روزانه بر روي صفحه‌هاي روزنامه و مجله‌ها و صفحه‌هاي نمايش كامپيوترها و مانند اينها، اطلاعات مربوط به شاخصهاي قيمت بورس درج شده می باشد. به راستي اين اطلاعات چگونه محاسبه شده و چه بهره گیری اي از آنها مي توان نمود؟

براي آشنايي با روش محاسبه شاخص ، بورس كوچكي را در نظر بگيريد كه در آن تنها دو سهم مورد مبادله قرار مي گيرد

جدول 1 . اعداد فرضي براي محاسبه شاخص

سال 1384 1385
سهم شركت “الف “ تعداد 900 1200
قيمت (ريال) 8000 10000
سهم شركت “ب” تعداد 2000 2500
قيمت (ريال) 7000 12000

 

با در نظر داشتن جدول درمي‌يابيم كه قيمت سهم شركت “الف ” در طول يك سال ، 25 درصد افزايش يافته می باشد (افزايش از 8000 به 10000) و قيمت سهم شركت “ب ” در همين مدت، 71 درصد افزايش يافته می باشد (افزايش از 7000 به 12000) چنانچه از اين دو تغيير يك ميانگين ساده حسابي بگيريم، 48 درصد به دست مي‌آيد. به بيان ديگر مي‌توان نتيجه گرفت كه قيمت اين دو شركت در سال 1385 نسبت به سال 1384، به گونه متوسط 48 درصد افزايش يافته می باشد.

مفهوم ارايه شده در بالا ، يك ميانگين ساده از تغييرات قيمت را نشان مي دهد . مانند مفروضهاي ميانگين ساده آن می باشد كه وزن اهميت شركت‌ها ، يكسان تلقي مي گردد ولي در دنياي واقعي ، ضريب اهميت هر شركت به تعداد سهام مورد معامله آن شركت وابسته می باشد . بدين مقصود در اقتصاد ، آغاز براي هر دوره به محاسبه يك شاخص مي‌پردازند و پي در پي آن از طريق محاسبه نرخ تغييرات شاخص هر سال نسبت به سال قبل، متوسط (درصد) تغييرات قيمت را مشخص مي‌نمايند . براي محاسبه شاخص ، ارتباط‌هايي به كار مي‌رود كه مهم‌ترين آنها عبارتند از :

  • شاخص قيمت پاشه (PI)
  • شاخص قيمت لاسپيزر(LI)
  • شاخص قيمت فيشر (FI)

qoi : تعداد سهام منتشره در سال پايه

qki : تعداد سهام فشرده در سال مورد نظر

poi : قيمت سهام در سال پايه

Pki : قيمت سهام در سال موردنظر

PI : شاخص قيمت پاش در سال مورد نظر

LI : شاخص قيمت لاسپيرز در سال مورد نظر

FI : شاخص قيمت فيشر در سال مورد نظر

بايد توجه داشت، چيزي كه متوسط تغييرات قيمت بورس را نشان مي‌دهد نه خود شاخص قيمت بلكه نرخ تغييرات شاخص نسبت به دوره قبل می باشد.

لازم به يادآوري می باشد كه شاخص‌هاي قيمت اوراق بهادار معمولا به صورت روزانه و در بورسهاي معتبر دنيا به صورت آني و لحظه‌اي(زمان واقعي)محاسبه مي‌گردد. گفتني می باشد كه اگر در ارتباط‌هاي بالا ، همه شركتها گنجانده شوند ، شاخص كل قيمت بورس بدست مي‌آيد و چنانچه در اين ارتباط فقط شركتهاي مالي و سرمايه‌گذاري قرار گيرند ، شاخصهاي مالي ، و اگر فقط شركتهاي توليدي و صنعتي قرار گيرند شاخص صنعت بدست مي‌آيد.

برای دیدن قسمت های دیگر این پژوهش لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد بهره گیری کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.

دسته بندی : اقتصاد

دیدگاهتان را بنویسید