-1-4- منابع آب

به علت موقعيت ويژه جغرافيايي استان يزد و نزديكي با كويرو مقدار بسيار اندك ريزش هاي جوي محدوديت منابع آب دشواري ها و مسائل بسياري پديد آمده كه عمده ترين آن ها عدم گسترش كشاورزي مي باشد.

بطور كلي منابع آب را مي توان به دو بخش آب هاي سطحي و آب هاي زير زميني تقسيم نمود.

آب هاي سطحي: به علت كمي ريزش هاي جوي هيچگونه رودخانه دائمي در اين منطقه وجود ندارد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

– آب هاي زير زميني (قناتها، جاده ها) از روزگار كهن يكي از منابع مهم مورد بهره گیری مردم يزد آب هاي زير زميني بوده می باشد از سال 1333 شمسي كار حفر و بهره برداري از چاه هاي عميق و نيمه عميق شروع شده و به علت نياز دائم متأسفانه اين فعاليت در منطقه گسترش يافته می باشد به گونه اي كه در امروزه در اغلب مناطق استان انواع چاه‌هاي عميق و نيمه عميق جايگزين قنات شده می باشد.

لازم به ذكر می باشد كه گفته گردد سفره آب زير زميني (دشت يزد- اردكان) بخش مهمي از آب مورد مصرف كشاورزي، شرب و صنعتي اين شهرستان را تأمين مي كند.

2-1-5- نتيجه گيري و بيان كلي شرايط طبيعي

از بررسي شرايط طبيعي منطقه نتايج زير حاصل مي گردد.

1- استان يزد در مركز كشورواقع شده و داراي آب و هواي گرم وخشك مي باشد از همين رو توان بسيار كمي را در زمينه كشاورزي داراست. كشاورزي تنها با كوششي زياد مردمان اين خطه امكان پذير مي باشد.

پیش روی، شرايط مناسبي را براي بخش صنعت دارا مي باشد. تمركز صنعت در شهرها و عدم رونق كشاورزي در روستا نيز سبب مهاجرت روستائيان به شهرها گرديده می باشد.

2- منابع آبي و صنعت بسيار مناسبي دارد و توسعه بي رويه شهر يزد باعث انتقال آب در مساحت بيشتر و به تبع آن هدر رفتن بيشتر و هزينه بالاتر مي گردد.

3- زمين شناسي استان شرايط مناسبي را براي رونق صنايع فراهم آمده می باشد كه خود منجر به جلب مهاجرين روستايي و عامل مؤثري در توسعه بي رويه افقي شهر می باشد.

4- ژئومورفولوژي شهر يزد امكان توسعه فيزيكي را فراهم آورد كه با عدم مديريت صحيح زمينه توسعه بي رويه شهر فراهم تر گرديده می باشد.

5- فراواني انواع خاك ها به خصوص خاك رس توليد مصالح ساختماني را بسيار زياد نموده می باشد كه اين مسئله نيز ساخت و ساز ها را آسان و كم هزينه تر نموده می باشد.

6- شدت زمين لرزه، در شهر يزد بسيار كم و از نظر شدت زلزله ودر مرتبه ششم قرار گرفته می باشد اين امر باعث شده می باشد نيازي به رعايت اصول فني و محكم سازي جدي براي ساخت و سازها نباشد لذا ساخت و سازها بسيار آسان و كم هزينه مي باشد.

2-2- مشخصات اجتماعي، انساني و اقتصادي:

استان يزد در انتهاي ضلع جنوبي دشت كوير قرار گرفته می باشد. مردم يزد، قرن هاست كه در كنار اين دشت پهناور و خشك بياباني به سر برده می باشد با شرايط زيست محيطي آن متناسب و همگام شده اند. همسازي بشر و محيط زيست خود موجب پيدايي شرايط ويژه شده می باشد. كه هم غور بشر و هم غور طبيعت در آن به چشم مي خورد بسياري از پديده هاي فرهنگ و زندگي مردم اين ديار زاييده همين شرايط می باشد، ساختار اقتصادي- اجتماعي ويژگي هاي معماري و شهرسازي، شكل پوشاك و نوع خوراك، خصوصيات ذاتي و اخلاقي باورها و زبان و فرهنگ يزد جلوه هاي گوناگون اين تأثير متقابل اند.

الف: وجه تسميه يزد

واژه يزد نامي می باشد باستاني كه ريشه در كيشت يايزت YAZT يسين YASN دارد، با مفاهيمي زیرا ستايش، نيايش، پرستش ايزد و … يزد به معناي پاك و مقدس می باشد و شهر يزد به مفهوم شهر خدا و سرزمين مقدس می باشد. عبدالحسين آيتي در آتشكده يزد روايتي را باز گفته كه گوياي شهر باستاني يزد را ايساتيس ناميده می باشد. مقدس می باشد. عبدالحسين آيتي در آتشكده يزد روايتي را بازگفته كه گوياي شهر باستاني يزد را ايساتيسي ناميده می باشد كشسم بم نام ديگري می باشد كه به اين ناحيه داده شده می باشد پايد مخفف كثنويه يا كسنويه مي باشد.

نوشته اند كه در زمان اسكندريه يزد را كثه مي ناميدند و آن اولين عمارت و آبادي يزد بود و زندان ذوالقرنين يا زندان اسكندر شهرت داشت اما يزد آخرين نامي می باشد كه به ما رسيده می باشد كه در دوره ساسانيان آن را «يزدان» يا يزنان مي گفتند و اين واژه ي می باشد كه ريشه مقدس ديني دارد.

يزد دارالعباده

در پارهاي از متون قديم، يزد دارالعباده نيز گفته اند. احمد كايت مورخ يزدي قرن 9 نوشته می باشد در سال 54 هجري ملكشاه سلجوقي حكومت يزد را به علاء الدوله كالنجار واگذار كرد و آنرا دارالعباده ناميد.

ب: زبان

مردم استان يزد به زبان فارسي رايج با پاره اي ويژگي هاي گويشي سخن مي گويند لهجه يزدي جزء نيم زبان هاي مركزي دسته باختري می باشد كه در بخش باختري فلات ايران تا حدود مرزهاي ايران رواج دارد.

در بيشترين زبان هاي مركزي مانند لهجه شيرين يزدي آنرا آميختگي كمتري با زبان عربي ديده مي گردد.

زرشتشيان يزد به زبان نياكان خويش زبان فارسي دري سخن مي گويند زبان زرشتشتيان يزد به دليل پاره اي از عوامل اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي آميختگي بسياري با زبان فارسي پيدا كرده به طوريكه آهنگ ناتوان شدن و حتي فراموش شدن آن روز به روز تندتر مي گردد.

ج: مذهب

پيش از ورود مسلمانان به ايران مردم استان يزد نيز مانند مردم نقاط ايران زرتشتي بودند، انقراض حكومت ساسانيان در نيمه نخست دهه اول هـ. ق مردم بيشتر نقاط ايران مانند يزد به اسلام گرويدند ولي برخي از آنان با پرداخت خود به دين خود را حفظ كردند و زرتشتي باقي ماندند قريب به اتفاق مردم يزد 15 مسلمان و پيرو شيعيان جعفري اند.

د: نژاد

مردم يزد از نژاد اروپايي و ايراني هستند و به علت موقعيت جغرافيايي ويژه اين استان، از آميختن با نژادهاي غير ايراني تا اندازه اي مصون ماندند در روزگار باستان و آغاز مديت و آبادي در اين سامان نژادهاي ديگري در اين ناحيه مي زيستند و با نژادهاي اصلي آن در آميختند. اين آميزش بعدها در سرگذشت اجتماعي، فرهنگي و حتي تركيب نژادي مهاجران تازه رسيده آريايي تأثير بسيار داشته می باشد.

در نيمه هزاره دوم پيش از ميلاد آريايي ها به فلات مركزي ايران مانند يزد كه در دل اين فلات قرار دارد روي آوردند در دوره هاي بعد نيز گروه هاي عرب، ترك، مسيحي، كليمي به اين منطقه آمدند در سده اخير نيز اعراب مهاجر به اين استان آمده در آن ساكن شدند.

هـ : تعداد و رشد جمعيت

نخستين آمارگيري جمعيتي در شهر يزد در سال 1319 انجام گردید كه در اين سال تعداد جمعيت شهر يزد بر اثر 60096 نفر گزارش شده در سرشماري سال 1335جمعيت يزد به 63502 نفر رسيد كه با مقايسه با جمعت 1319 بيان كننده اين مطلب می باشد كه در دوره 16 ساله فقط 3436 نفر به جمعيت شهر يزد افزوده شده می باشد در سرشماري سال 1345 جمعيت شهر يزد 320573 نفر سرشماري گردید لازم به ذكر می باشد كه شهرستان ابركوه در سال 1366 از استان فارس جدا و به استان يزد ملحق شده می باشد.

بنابراين براي مقايسه بهتر جمعيت استان در سال 45 و 55 نيز با احتساب جمعيت ابركوه مي باشد.

استان يزد مانند تمام كشور نسبت جمعيت شهري آن افزايش و پیش روی جمعيت روستايي آن كاهش داشته می باشد كه اين مسئله به دو علت مربوط مي باشد.

1- گرايش روستائيان به زندگي در شهر و در نتيجه مهاجرت به شهرها

2- افزايش نقاط شهري به طوري كه در سال 1355، 8 شهر در كل استان وجود داشته می باشد ولي در سال 1375 به 15 نقطه افزايش يافته می باشد.

استان هاي يزد يكي از استان هاي كم تراكم ايران می باشد با اينكه خصوصيات شهرها تراكم و تمركز افراد و فعاليت ها دارد ولي در شهر يزد تراكم جمعيت بسيار پايين می باشد كه به اين علت آن را مي توان گسترش بي رويه افقي در شهر يزد و در عين وجود بافت هاي خالي شهر و رشد بيشتر مساحت شهر نسبت به رشد جمعيت دانست.

ساختار نسبي شهر يزد:

در دو دهه 1365 و 1375 شهر يزد از ساختار جواني مانند ساير نقاط كشور برخوردا بوده می باشد و جالب اين كه با وجود سياست هاي كنترل جمعيت در كشور در دهه 1375 سه درصد بر جمعيت جوان (14-0) آن افزوده شده می باشد. علت اين چنين افزايش را مي‌ توان مهاجرت هاي خانوادگي روستائيان همراه با فرزندانشان و سهم زايشي مهاجرت و هم چنين پايين بودن سن ازدواج دانست.

و : اختصار اي از مشخصات اقتصادي

به لحاظ شرايط اقليمي وضعيت كشاورزي در اين استان مطلوب نيست و امكان بهره برداري از آب هاي سطحي در كشاورزي بسيار كم می باشد. شرايط خاص مناطق حاشيه كوير نظير ميزان اندك باران حركت ماسه هاي روان، پديده كوير زايي، مراتع فقير كمبود منابع تأمين آب موجب شده تا 28% وسعت استان فاقد بهره برداري اقتصاد باشد.

صنايع و معادن

استان يزد به لحاظ زمين شناسي داراي ذخاير بسيار عظيم معدني می باشد. معادن مهم اين استان مانند آهن، چغارت، مرمربورق، ماسه سنگ، متكسانه، سرب كوتك. تأثیر مهم و سازنده در تحولات اقتصادي و عمراني استان داشته می باشد.

صنايع دستي

پيشينه يزد آكنده از پايمردي و استواري مردماني سخت كوش می باشد كه به رغم طبيعت گرم و خشك اين ديار كمر همت بسته و با پشتكار و خلاقيت و ذوق هنري خود نام شهر و ديارشان را پر آوازه كردند همانگونه كه گفته گردید باتوجه به شرايط آب و هوايي و محدود بودن فعاليت هاي كشاورزي و دامپروري ساير فعاليت هاي انتقالي و افزودن به همه فعاليت در رشته هاي مختلف منابع دستي رشد كرده می باشد.

نساجي ستني:

زيلو بافي و قاليبافي، ساخت مصنوعات مختلف فلزي، كاهش سراميك، حصير بافي و …. مانند صنايع دستي رايج می باشد.

2-3- پيشينه تاريخي شهر يزد (يا تصریح به مسجد جامع)

رسانه تاريخي بناي اوليه شهر يزد را به ضماك نسبت داده اند. معين الدين نطنزي (مورخ قرن9 هـ) مي گويد. يزد را ضحاك ساخت و آنرا زندان ضحاك نام نهاد اگر اين ها افسانه اي بيش نباشد اما دست افزارهاي يافت شده می باشد در دوره هاي شير كوه، نگاره ها و قطعات سفال نقشدار بافت شده در نارين قلعه ميبد همه حكايت ازقدمت و ديرينگي اين شهر مي باشد هم چنين قدمت آتش معروف بناي زرتشتيان «آتشكده زرتشتيان» كه به 25000 سال مي رسد صحت مطالب فوق را تأكيد مي نمايد.

استان تاريخي يزد مدنيت آن در چهار كانون عمده «مهريز، فهرج، يزد، رستاق، ميبد پا گرفته می باشد كه در دوران باستان جزء مملكت مادها بوده می باشد. پژوهشگران منطقه اي را در مسير شاهراه هاي باستاني ري – كرمان و پارس خراسان قرار گذاشت را جزء سرزمين هاي دور دست مادها شمرده اند با توسعه شهر، شهرهايي در اطراف شهر كشيده شده كه ابوجعفر كاكويه در ايجاد حصارها و آباداني آن همت گماشن. بعضي از قسمت هاي اين ديوار هنوز به عنوان مدرك تاريخي شهر يزد هست. در اين دوره توسعه اصلي شهرها اکثراً به طرف جنوب شرق بود و مركز شهر به طرف مكان جديدي در اطراف مسجد جامع منتقل شده و رشد ساختمان سازي نشان مي دهد كه شايد اولين رشد اصلي شهر در طول اين دوران بوده می باشد در دوران مغول يزد دستخوش تغييرات چنداني نشد اما در دوران مظفر و رشد ساخت و ساز و شهرسازي به طرف جنوب و جنوب غربي كشيده گردید و هفت دروازه بر ديوارهاي جديد شهر اضافه گرديد. در دوران تيموري نيز مجموعه اميرچخماق در اطراف ميدان بزرگي در محدوده شرقي ساخته گردید و مركز شهر كم كم از محل مسجد و نواحي اطراف آن به اين مجموعه انتقال يافت اما در دوران بعد شهر يزد در مقايسه با اصفهان، شيراز و … توسعه چنداني نداشت با وجود خيابان كشي هايي كه در دوران پهلوي دور بافت قديمي شهر كشيده شده اهميت و مركزيت آن با استقرار كاربري هاي جديد در حاشيه خيابان كشي ها باقي ماند و شهر نشيني با وجود تنش هاي دروني ناشي از هم نشيني با اين تغييرات به حيات خود ادامه داده و مي دهد. قديمي ترين سفرنامه هايي كه در مورد يزد مطالبي عنوان كرده می باشد سفرنامه ماركوپولو مي باشد كه مي گويد يزد در ايران اصلي قرار دارد. شهري می باشد حزب و اصيل و تجارت بسيار خوبي دارد و ديگر پورده نونه می باشد كه بيان مي كند يزد سومين شهر خوب ايران می باشد كه شاه ايران در تمام كشورش دارد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

سلسله ها و حكامي كه بر يزد حكومت مي كردند عبارتند از انوشيروان، يزدان گرداول ساسانيان، آل كاسويه، اتابكان، مغمولان، آل مظفر، تيموريان، صفويان، افشاريان و قاجاريان.

برای دیدن قسمت های دیگر این پژوهش لطفا” از منوی جستجوی سایت که در قسمت بالا قرار دارد بهره گیری کنید. یا از منوی سایت، فایل های دسته بندی رشته مورد نظر خود را ببینید.


دیدگاهتان را بنویسید