گفتار نهم : علل استفاده از امضای الکترونیک

برای درک اهمیت موضوع باید به این مورد بپردازیم که چرا به امضای الکترونیکی نیاز داریم؟در دنیای تجاری حقیقی اعتبار اسناد به طرق خاصی اثبات می شود و شرایطی برای استناد به آن وجود دارد که با عدم وجود آن شرایط آن اسناد سندیت خود را از حیث دلالت از دست می دهند. در فضای مجازی به دلیل موجودیت خاص، شرایط خاص نیز وجود دارد و بالتبع باید قوانین خاصی نیز برآن حاکم باشد. می توان گفت علل استفاده از امضای الکترونیک در فضای مجازی همان عللی است که در امضاهای سنتی و در جهان مادی رایج است با این تفاوت که شرایط اعمال و اثبات آنها متفاوت است. با این حال برای درک بهتر موضوع به این علل می پردازیم . از بین علل مختلفی که موجود است شاید چهار عامل برجسته باشند.

 

 

 

بند اول :  ابراز قصد انشا

در حقیقت امضاء انشای آخرین اراده شخص به طور مکتوب  است. اولین و مهم ترین علت امضا ابراز این قصد می باشد. ابراز این قصد می تواند یک معامله را کاملاً تغییر دهد. در فضای مجازی به طور دائمی اسناد زیادی رد و بدل می شود و به دلیل حضور عمومی و دخالت همگانی در این فضا شناخت اسناد واقعی از هرزنامه ها گاهی مشکل و گاهی غیر قابل تشخیص است.لازم است که دریک معامله تجاری طرفین دلایلی بر ابراز این قصد از سوی طرف مقابل داشته باشند امضای الکترونیکی در درجه اول به عنوان یک نشانه خاص که در انحصار طرف مقابل است این  نیازها را رفع می کند.

 

بند دوم : تحقق آثار حقوقی

برای این که یک سند دارای آثار حقوقی باشد و بتوان آن را به عنوان یک دلیل در دعاوی ارائه داد، باید طبق شرایط خاصی تهیه شده باشد. در فضای مجازی امضاهای الکترونیک به دلیل شرایط خاص وجودیشان قادر به این امر می باشند. امضاهای الکترونیک شرایط زمانی و مکانی و هویت اشخاص را کنترل کرده و فاش می سازند.

 

 

بند سوم : تشخیص هویت

در دنیای حقیقی امضاها کاشف از هویت اشخاص می باشند و در فضای مجازی این امر مملوس تر است. زیرا اشخاصی که از فواصل دور و بدون درک فیزیکی از یکدیگر با هم مبادله و معامله می کنند نیاز بیشتری به این شناخت دارند. امضای الکترونیک در این زمینه نیز نوعی دستاورد  است.

 

بند چهارم : احراز صحت و بی نقصی سند

در محیط الکترونیکی انواعی از امضاهای الکترونیکی می توانند ضامن کمال و عدم تغییر سند باشند و این امری است که در اسناد ممضی به امضاهای سنتی که با دست امضا شده اند وجود ندارد. هیچ چیز نمی تواند اثبات کند که یک سند کاغذی به دلیل وجود امضا در پای آن تغییر نکرده است و این امری است که در اسناد ممضی به امضای دیجیتال قابل اثبات است. البته در فضای الکترونیکی خطر تغییرات اسناد چند برابر است زیرا روش های اندکی برای ایجاد یک پیام الکترونیکی وجود دارد و در ثانی اشخاص بدون برجای گذاردن ردپایی قادر خواهند بود یک پیام را که کنترل ایمنی ضعیفی بر آن اعمال می شود دستکاری کنند.[1]

 

گفتار دهم : صدور گواهینامه برای اشخاص حقوقی

مهمترین مصالح در مورد اشخاص حقوقی این است که آنها خود قادر به انجام عمل نیستند و همیشه نیاز به یک شخص حقیقی است که عملی را در مورد آنان انجام دهد ، هر چند که نتیجه عمل به خود شخص حقوقی باز گردد. حال این سوال مطرح می شود که آیا اشخاص حقوقی می توانند صاحب امضا شوند و به نام خود از مرجع صدور گواهینامه گواهی بگیرند؟

 

قانون ایران

در مورد رویه قانون ایران باید گفت که قانون تجارت الکترونیک ایران بیان می دارد :” امضا کننده هر شخص یا قائم مقام وی است که امضای الکترونیکی تولید می کند “[2]و در بند 17 از ماده فوق اشخاص را اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی می داند پس مفهوم این است که بر طبق قانون ایران امضا کننده می تواند شخص حقوقی باشد. با توجه به اینکه یک شخص حقوقی نمی تواند به طور فیزیکی خودش تولید امضا نماید و عملاً باید این کار به وسیله شخص حقیقی انجام شود ، باز مشکل فوق مطرح می شود که اگر در اینجا امضا کننده شخص حقوقی است ، شخصی که از کلید استفاده کرده چه مسئولیتی دارد و بر چه اساس می توان این مسئولیت را به او اسناد کرد ؟ آیا این در صورتی  است که بدانیم عملاً چه کسی از کلید استفاده کرده است. پس بهتر است ماده فوق را این گونه تفسیر کنیم که امضا کننده شخصی است که بر اساس یک گواهینامه الکترونیکی معتبر امضای الکترونیکی تولید می کند. در این صورت می توان گفت که شخص حقوقی صاحب گواهینامه و کلید خصوصی و شخص حقیقی دارنده کلید هر دو در امضاهای تولید شده مسئولیت دارند. از سویی، رویه شرکت های تجاری در ایران معمولاً بدین شکل است که امور مهم شرکت با امضای بیش از یک نفر و مهر شرکت ( یا در اینجا امضای الکترونیکی شرکت ) انجام  می شود و به نظر می رسد این رویه بسیار خوبی در مسایل ناشی از امضای اسناد می باشد اما به هر حال به نظر می رسد که مراجع صدور گواهینامه در صدور گواهینامه برای اشخاص حقوقی قدری متفاوت عمل کنند. در گواهینامه هایی که برای اشخاص حقوقی صادر می شود ، نه تنها نام شخص حقوقی بلکه هویت شخص حقیقی که از طرف شخص حقوقی امضا می کند نیز مشخص باشد و همچنین باید اختیار درخواست ابطال کلید خصوصی مزبور به شخص حقیقی داده شود .

 

[1] – نیکدل ، دلارام ، ماهیت حقوقی امضای الکترونیک در اسناد تجاری، 1389، قابل مشاهده بصورت آنلاین در سایت : http://hughughdan.blogfa.com

 

[2]–  بند ل ماده 2  قانون تجارت الکترونیکی

صفحه دانلود  پایان نامه : بررسی ماهیت سند الکترونیکی و تعهدات ناشی از آن


دیدگاهتان را بنویسید