عنوان کامل پایان نامه :

مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

حال اگر به نتيجه‌‌گيري تعليمي عطّار توجه کنيم، تناقض انديشه‌‌ي او در اينجا با دفاعيه‌‌هاي وي از ابليس در آثارش ديده مي‌‌گردد. به هر حال عطّار، بيشتر راوي و نظاره‌‌گر صحنه می باشد و از روايت‌‌ها بهره‌‌گيري عرفاني و تعليمي مي‌‌کند و در اين جا به مخاطبانش هشدار مي‌دهد که راه شيطان به درون بشر آسان می باشد، بايد مواظب بود نفس شيطاني بر قلب آدمي مسلط نشود:

چو شيطان در درونت رخت بنهاد
ترا در جادُوي همّت قوي نمود
اگر شيطان چنين ره زن نبودي
در افگنده‌ست خلقي را به غم در

  بسلطاني نشست و تخت بنهاد
که تا جانت هواي جادُوي نمود
چنين سلطانِ مرد و زن نبودي
همه گيتي بر آورده بهم در

الهي‌نامه، ص212

عطّار ضمن نتيجه‌گيري مطالب حكمي و عرفاني، مضمون حكايت را كه تفسيري از «خنّاس» در سوره‌ي «ناس» مي­‌باشد، پذيرفته می باشد و همین روایت را در تذکرةالاولياء ساده و شیواتر اظهار می­کند:

«زیرا آدم و حوّا به هم رسيدند و توبه‌ي ايشان قبول افتاد، روزي آدم ـ عليه‌السّلام ـ به کاري رفت. و ابليس بيامد و بچه‌ي خود را ـ خنّاس نام ـ پيش حوّا آورد و گفت: «مرا مهمّي پيش آمده می باشد. بچه مرا نگه دار تا باز پس آيم». حوّا قبول نمود. ابليس برفت. زیرا آدم باز آمد، پرسيد که: «اين کي می باشد؟» گفت: «فرزند ابليس می باشد که به من سپرده می باشد.» آدم او را ملامت نمود [ که: «چرا قبول کردي؟» و در خشم گردید و آن بچه را بکشت و پاره پاره نمود] و هر پاره يي از شاخ درختي آويخت و برفت. ابليس باز آمد و گفت: «فرزند من کجاست؟» حوّا احوال باز گفت که: «پاره پاره کرده می باشد و هر پاره يي از شاخ درختي آويخته.» ابليس فرزند را آواز داد. او به هم پيوست و باز زنده گردید و پيش ابليس آمد. ديگر بار حوّا را گفت:«او را قبول کن که مهمّي ديگر دارم.» حوّا قبول نمي‌‌نمود. به شفاعت و زاري پيش آمد تا قبول نمود. پس ابليس برفت و آدم بيامد و از او پرسيد که: «چيست؟» حوّا احوال باز گفت: آدم، حوّا را برنجانيد و گفت: «نمي‌‌دانم تا چه سرّ می باشد در اين که فرمان من نمي‌‌بري و از آنِ دشمن خداي مي‌‌بري و فريفته‌ي سخن او مي‌‌شوي!». پس او را بکشت و بسوخت و خاکستر او نيمه‌‌يي به آب انداخت و نيمه‌‌يي به باد داد [ و برفت. ابليس بيامد و فرزند را طلبيد. حوّا حال بگفت و ابليس فرزند را آواز نمود. آن اجزاء او به هم پيوست و زنده گردید و پيش آن ملعون ـ يعني ابليس ـ بنشست. پس ابليس سوگند داد، قبول نمود. آدم بيامد. او را ديد، در خشم گردید]. هم چنين تا چند نوبت او را حوّا مي‌سپرد و آدم، حوّا را مي‌‌رنجانيد و فرزند ابليس را مي‌‌کشت. عاقبت الامر آدم گفت که: «خداي داند که چه خواهد بود؟ که سخن او را مي‌‌شنوي و از آنِ من نه». پس در خشم گردید و خنّاس را بکشت و قليه نمود و يک نيمه بخورد و يک نيمه به حوّا داد ـ و گويند: آخرين بار خنّاس را به صورت گوسفندي آورد ـ زیرا ابليس باز آمد و فرزند طلبيد، حوّا حال باز گفت که: «او را بکشت و قليه نمود و يک نيمه من خوردم و يک نيمه آدم.» ابليس گفت: «مقصود من اين بود تا خود را در درون آدم راه دهم. زیرا سينه‌ي او مقام من گردید، مقصود من حاصل گشت.» چنان که حق تعالي فرمود: ُقلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ(1) مَلِكِ النَّاسِ(2) إِلَهِ النَّاسِ(3) مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ(4)[1]

 

ـ توبه‌ي آدم

 

نه سيصد سال آدم ماند غمناک   ز بهر گندمي خون ريخت بر خاک

الهي‌نامه، ص 116

***

در نگر اول که با آدم چه نمود   عمرها بروي در آن ماتم چه نمود

منطق‌الطير، ص 241

عطّار گاهي همچون يک تفکر اشراقي، براي گناه و بيرون افتادن آدم از بهشت علت يابي مي‌کند و علت اين کار آدم را به اختيار وي مي‌‌داند و براي برون رفت از تعهد و پيمان آدم با خدا و در نتيجه عشق مفرط او براي برگشت به قرب ذات لايزالي، به اين کار تن داد:

از بهشت عدن آزاد آمده
بندگي را ترک جنت گفت پاک

  از غم بنده شدن شاد آمده
عاشق‌آسا به خاک از بهشت آمده

مصيبت‌نامه، 355

يا با اين مضمون:

زیرا بديد آدم که سر کار چيست
توشه ز اينجا بر، گر آدم گوهري

  قصد دنيا نمود عمري خون گريست

کان بري آن جا، کز اينـجا آن بري

 

همان، ص 357

گاه عطّار حرص و طمع را وسيله گناه حضرت آدم معرّفي مي‌‌کند و اين حرص ميراث آدم می باشد که به ما رسيده می باشد:

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     
اگر نه حرص در دل راه دادي
ز آدم حرص ميراث می باشد ما را

 

کجا از «جنةالمأوي» فتادي
درازا محنتا آشفته کارا

اسرارنامه، ص 208

[1] ناس/ 1-4 و تذکرةالاولياء، ص 463

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه گردید تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته گردد.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری