مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

ـ هشدارهايي درمورد‌ي خطر اسرائيليات و راه‌‌هاي مقابله با آن

سيوطي، پرکارترين و بزرگترين دانشمند متبحّر در علوم قرآني بارها در نقل احاديث و روايات و تأويل و تفسير به رأي قرآن، چنين خطراتي را هشدار داده و در مورد تفاسير مأثور (به نقل) موارد متعددي دارد:

«در غرايب تفسير؛ محمود بن حمزۀ کرماني کتابي در اين باره در دو جلد تأليف کرده که آن را العجايب و الغرايب ناميده، در آن اقوال منکري که در معاني آياتي ذکر گردیده آورده می باشد، که اعتماد بر آنها حلال نيست، و ياد کردن آنها غیر از به خاطر بر حذر داشتن از آنها جايز نمي‌‌باشد، از آن جمله گفته شده: دربارۀ فرموده‌ي خداي تعالي: «حمعسق» که حاء: حرب (جنگ) علي [عليه السلام] و معاويه، و ميم: ولايت مروانيان، و عين: ولايت عبّاسيان، و سين: ولايت سفانيان، و قاف: قدوه مهدي. اين را ابومسلم حکايت کرده و گفته می باشد: با نقل اين مطلب خواستم که دانسته گردد که در بين مدّعيان علم افراد احمقي هم هستند، و از اين گونه می باشد که بعضي دربارۀ «آلم» گفته‌‌اند: «ألف» يعني: ألف الله محمّداً فبعثه نبياً ـ خداوند با محمّد الفت گرفت پس او را به پيغمبري برانگيخت، و «لام» يعني: لامه الجاهدون و أنکروه ـ رد کنندگان و منکران او را ملامت کردند، و «ميم» يعني: ميم الجاحدون و المنکرون ـ رد کنندگان و جاحدان آبله و برسام گرفتند.[1]

يوسف شعار در مقدّمه‌ي «تفسير آيات مشکله» خطر ورود اخبار و روايات غير ديني را گوشزد مي‌‌کند و در ساده‌‌ترين عبارت‌‌ها بيان مي‌‌دارد که: «بايد از توضیح و توضيح جزئياتي که قرآن مجيد در آنها ساکت می باشد خودداري گردد مثلا تحقيق اين موضوع “درختي که آدم و حواء از آن خوردند چه نوع درختي بود و چه ميوه‌‌اي داشت؟” بي‌فايده می باشد و يا بحث درمورد‌‌ي (چهار مرغي که حضرت ابراهيم مامور قطعه کردن آن‌ها بود که سپس خداوند براي اطمينان قلب حضرت ابراهيم نسبت به معاد، آنها را زنده نمود چه نوع مرغ‌‌هايي بودند؟) غير از اتلاف وقت، فايده‌‌ي ديگري ندارد و چه بسا که از احتمال تجاوز نکند.

شأن نزول‌‌هايي که در تفسير برخي از آيات نقل کرده اند غالباً ضعيف و متناقض مي‌باشند و گاهي شأن نزول‌هايي ديده مي‌‌گردد که توهين به مقام قرآن می باشد. لذا اين گونه شأن نزول‌‌ها نبايد ذهن مفسّر را مشوش کند، بلکه قبل از توجه بشأن نزول‌‌ها ما مي‌‌توانيم معاني آيات را مستقلا درک کنيم و سپس بشان نزولي که در آن خصوص نازل شده رجوع کنيم. اگر با مفهوم آيه مطابق گردید چه بهتر وگرنه قابل قبول نخواهد بود از اين مقدمات مقصود ما اين نيست که ابداً نبايد با اخبار و تفاسير رجوع نمود و بر علماي تفسير اعتنايي نبايد نمود، بلکه ما از تفاسير و اخبار بسيار بهره گیری کرده‌‌ايم و چه بسا در اخبار و تفاسير نکات و مزايايي در خصوص آيات هست که در وهله اول از خود آيات فهميده نمي‌‌گردد و با مراجعه با آنها به آن نکات متوجه مي‌‌شويم و معناي آيه را زودتر درک مي‌‌کنيم، بلکه مقصود ما اين می باشد که در تحت تأثير مستقيم اخبار و اقوال واقع نگشته و از مقصود آيات، خارج نشويم و هميشه قرآن را اصل قرار دهيم نه تفاسير و اخبار را.[2]

يکي ديگر از مفسّران معاصر پس از ذکر ترجمه و تفسير سوره فلق و ترجمه‌‌ي فارسي سوره ناس، به اين گونه روايات يهوديان و مجعول تصریح کرده و هشدار مي‌‌دهد: «مفسّرين براي اين دو سوره قصّه‌‌هايي نقل کرده‌‌اند از يهوديان و دختران آنان که در مدينه بوده‌‌اند در صورتي که اين سوره‌‌ها در مکه نازل شده نه در مدينه؛ پس تمام آن قصّه‌‌ها بي اعتبار و مشحون از توهين به رسول خداست.»[3]

محقّقان راه‌‌هاي متفاوت پيشنهاد کرده‌‌اند، شالوده‌‌ي مطالب آن‌‌ها دو مورد ذيل می باشد:

الف‌ـ کتاب‌‌هاي تفسير را به کلي دور انداخت و سوزاند فقط به قرآن توجه نمود.

ب‌ـ تفاسير را جمع نمود و در کتابخانه‌‌هاي تخصصي و تحت نظر متخصصان نگهداري شوند تا از دسترس مردم دور باشند.

امّا آيا چنين موضعي امکان‌پذير می باشد؟ و بعد محصول تحقيقات علمي هزار ساله‌‌ي دانشمندان اسلامي به کجا مي‌‌رود؟

در نهايت راه سومي را هم پيشنهاد کرده‌‌اند وآن اين که: متخصّصان علوم قرآني و تفسير با يک حرکت فرهنگي و علمي عظيم اسرائيليات را از دل تفسيرها بيرون کشانند و البته به پشتوانه‌‌ي شکوهمند فرهنگي کوشش طاقت‌فرسا نياز دارد.[4]

اين راه سوم را رمزي نعناعه با عنوان «مقترحات» تفسير كرده و به اين ترتيب در پنج مورد برمي­شمارد:[5]

  • نقد اصولي تفسيرهاي نقلي با نقد روايي متن و سند.
  • استخراج احاديث وارد شده در تفسير و بررسي آن­ها به صورت موردي از نظر صحت و سقم.
  • گردهمايي­هاي مختلف براي آگاهي ساختن اذهان در خطر اين­گونه اسرائيليات.
  • براي انتشار كتاب­هايي كه احاديث موضوع و جعلي را از احاديث صحيح جدا مي­كند.
  • نشر و تأليف كتاب­هاي اسرائيليات به صورت موردي (تفسير طبري، ثعلبي، خازن و…).

[1] الاتقان، ج2، ص 585

[2] تفسیر آیات مشکله، ص 22

[3] نواندیش، ج4، ص 1509

[4] الاسرائیلیات و الموضوعات… صص 10-9

[5] الاسرائيليات و اثرها… صص 439-440

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

جهت بازشناسي و استخراج تأثيرات اسرائيليات و روايات مجعول، به کليه‌‌ي آثار عطّار توجه گردید تا تحقيق از جامعيت برخوردار بوده و در نهايت به نتيجه‌‌گيري متقن و برآوردي جامع و مانع دست يافته گردد.

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری