عنوان کامل پایان نامه :

مطالعه حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطاربر اساس کتاب نیشابوری

قسمتی از متن پایان نامه :

 

شطح

شطح نيز ساختاري شبيه به پارادوكس دارد و در حقيقت حاصل يك پارادوكس معنوي می باشد و براين اساس می باشد كه‌ هانري كربن، مستشرق پرآوازه‌ي فرانسوي، تعبير (paradoxe inspire) [پارادوكس مُلهَم] را معادل «شطح» در زبان فرانسه پيشنهاد مي‌دهد. شطحیات، در اصطلاح اظهار لفظی، وضعیتی می باشد که از دیدگاهِ وجودشناختی به متشابهاتِ حاصل از به‌هم بودنِ وجود و عدم (یا هست و نیست) برمی‌گردد.(مدرسی، 1388: 84)

از ميان گذشتگان، روزبهان بقلي، صاحب توضیح شطحيات، ماهيت شطح را به نيكي دريافته بود، وی در توصيف آن مي‌گفت: آن مرغان لاهوتي، سِرّ لاهوت در سراي ناسوت آوردند و به جان لاهوت در زبان ناسوت سخن گفتند. خود گفتند و با خود گفتند . . . آن مستان سخن گفتند، غیر از مستان بنشنيدند، از آنكه حق به زبان ايشان اسرار لايزال گفت و در مرآت بشر‌، جمال ذوالجلال نمود(مدرسی، 1388: 95). همانگونه كه نظاره مي‌گردد، روزبهان وقتی می‌گوید”سر لاهوت در سراي ناسوت آوردند و به جان لاهوت در زبان ناسوت سخن گفتند” دقيقاً همان چيزي را در مورد شطح اراده مي‌كند كه ما آن ‌را «برخورد جهان‌هاي موازي» ناميديم. داریوش شايگان نیز دركي شبيه به درك روزبهان دارد، وی شطح را چنين توصيف مي‌كند: شطح عبارات عرفا و صوفيان می باشد كه از سرشيفتگي و وجد مي‌گويند، و شطح در هر جايي كه «قديم در حادث» پديدار گردد، خواهد بود(همان:81) با اين تعاريف ماهيت نقيضي (پارادوكسيكال) حال و قال صوفي در لحظه‌ی توليد شطح معلوم مي‌گردد، استاد شفيعي كدكني در مورد حال و قال شطح آميز صوفيه مي‌گويد: تجربه‌ي ژرفي كه شطحيات صوفيه دارد، در دو قلمرو هنري شكل مي‌گيرد: يكي انتخاب بيان نقيضي و ديگري شكستن عادت‌هاي زباني و اين كارها، رفتار هنري با زبان می باشد و نتيجه‌ي نگاه هنري به الهيات و مذهب.

 

2-11-4-3- طنز

يكي از ويژگي‌هاي بارز حكايات عقلاي مجانين، طنز می باشد. البته طنز مجانین طنزی نیست كه تنها از سرِ شوخ‌طبعی اظهار شده باشد و تنها وظیفه‌ی آن خنداندن باشد، بلكه طنزي عمیق و دردمندانه می باشد كه در عین حال که می‌خندادند، تاثر برانگیز و اندوهناک نیز هست؛ دقيقاً منطبق با اين توصيف افلاطون از كمدي می باشد: در كمدي، روح آميزه‌اي از رنج و لذت را تجربه مي‌كند.

طنزِ حكاياتِ ديوانگانِ دانا، ناشي از حمله‌ی شديد آنها به حريم تابوهاي جامعه می باشد از اینرو عمیق و پایدار می باشد. در طنزِ کلامِ دیوانگان همچون همه‌ي طنزهاي واقعي دو عنصر: “بهم خوردن تناسب معمول” و “انتقاد ضمني” قابل تشخيص می باشد. اوج طنز مجانین هنگامي می باشد كه ایشان در تعامل با دیگران، برخلاف معمول، رعایت اقتضای جایگاه مخاطب را نمی‌کنند، ایشان با همه کس، یکسان و بی تکلف سخن می‌گویند، برایشان تفاوتی ندارد مخاطبشان خداوندِ مقتدرِ عالَم باشد یا مردمان كوچه و بازار و یا خلفا و سلاطين. آنان بی آنکه خود را ملزم به رعایت ادب بدانند، سخن می‌گفتند و بطور ضمني از خداوند به خاطر مشكلات و سختي‌هاي زندگي و از مردم به سبب مسائل اخلاقي و از قدرتمندان به دلیل عدم كفايت و عدالتشان انتقاد مي‌كردند.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

با نگاهي دقيق‌تر به طنز معلوم مي‌گردد كه هسته‌ي اصلي طنز نيز همچون پارادوكس و شطح، چيزي غیر از اجتماع نقيضين يا ضدين محسوس نيست و بقول استاد شفیعی در مرکز تمامی طنزهای ادبی، نوعی اجتماع نقیضین یا ضدین محسوس می باشد. با اين نگاه، تعريف طنز چنين مي‌گردد: «تصوير هنري اجتماع نقيضين و ضدين»(شفیعی،1385: 114)

براي نمونه به اين حكايت توجه كنيد: در يك شب كه آسمان پوشيده از ابر سياه بود، دیوانه‌ای قصد عبور از بيابان كرد، در ميانه‌ی راه ناگهان در آسمان آذرخش پديد آمد و باران تندي گرفت، در حاليكه ديوانه ترسان و لرزان بود،‌ هاتفي در عمق جانش ندا داد كه نترس خدا با توست ديوانه بلافاصله گفت اگر راستش را بخواهي، دقيقاً از اين مي‌ترسم كه خدا با من می باشد زیرا نمي‌دانم مي‌خواهد چه بر سرم آورد.(عطار،426:1386) با اندكي دقت اجتماع و برخورد دو عنصر متناقض که موجب پیدا شدن طنز در این حکایت شده، معلوم می گردد: در واقع ديوانه از همان خداوندي كه يادش موجب آرامش دل‌هاست، بيم دارد زيرا او را مسبب اصلي ترس و شرايط سخت خود مي‌داند. البته ناگفته نماند كه طنز با شطح و پارادوكس از يك نظر متفاوت می باشد: شطح و پارادوکس از برخورد دو جهان موازي در ذهن و زبان خودِ صوفيان يا مجانين پديد مي‌آيد اما طنز حاصل برخورد دو جهان متضاد در خارج از وجود مجانين(در ذهن مخاطب) می باشد يعني: عالم عادت ستيز مجانين با عالم عادي و عرفي مخاطبان. از اینرو شايد اين حكايات تنها براي مخاطبان طنزآميز باشد نه براي خود مجانين، زيرا تنها مخاطبين شاهد برخورد دو درك متضاد يا متناقض‌اند.

همانگونه كه پیشتر تصریح گردید، عقلاي مجانين از نظر نوعِ ارتباط‌اي كه با خداوند مستقر مي‌كردند و ديدگاهي كه به الهيات داشتند، به دو گروه تقسيم می شوند: 1- مجذوبان الهي 2- دگرانديشان

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

 

الف) آشنایی با شرایط اجتماعی و افکار و گفتارِ عقلای مجانین

ب) کاوش در مورد تأثیر سیاسی- اجتماعی عقلای مجانین در جامعه

ج) پژوهش در مورد ارتباط‌ی عقلای مجانین و نهضت تصوف

د) تحلیل ارتباط‌ی ذهن و زبان عقلای مجانین بر اساس مدل ” برخورد جهان‌های موازی”

ه) مطالعه عناصر زبانی همچون: شطح، طنز و پارادوکس در حکایات عقلای مجانین

و) مطالعه و طبقه بندی حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌های عطار

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت ورد)

 پایان نامه مطالعه حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

دانلود رایگان فایل دموی این پایان نامه (فقط حاوی ده صفحه از صفحات پایان نامه با فرمت PDF)

 پایان نامه مطالعه حکایات عقلای مجانین در مثنوی‌ های عطار بر اساس کتاب نیشابوری

از لینک پایین صفحه ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید: